اصول

ایمان به اسماء و صفات خداوند

آموزش عقاید اسلامی

فصل چهارم : ایمان به اسماء و صفات خداوند

 انسان مسلمان به نامهای نیکو و صفات برتر خداوند باور دارد، و هیچکس و هیچ چیزی را در آنها با خداوند شریک نمی نماید و با تأویل آنها را تعطیل نمی گرداند، و اورا به صفات پدیده ها نمی نمایاند، و دچار دگرگونی و تشبیه نمی سازد، زیرا چنان مواردی از محالات است. انسان مؤمن همان اسماء و صفاتی را به خداوند نسبت می دهد که خداوند آنها را به خود نسبت داده، و پیامبرش آنها را بیان نموده است. و چیزهایی را مانند، نقص و عیب از خداوند نفی می نماید که خداوند و پیامبر کلیّات و حزئیات آنها را نفی نموده اند، در این رابطه دلایل نقلی و عقلی فراوانی وجود دارند:

دلایل نقلی: 

  1. خداوند خود در ارتباط با اسم ها و صفاتش می فرماید: « و لله الأسماء‌الحسنی فادعوا بها و ذروا الّذین یلحدون فی اسمائه سیجزون ما کانوا یعلمون» -(الأعراف:۱۸۰)  «خداوند دارای زیباترین نامهاست، او را به آن نامها بخوانید،آنهایی را که در مورد اسماء او (از حق) منحرف می شوند، ترک کنید،”آنان کیفر کار خود را خواهند دید ». و در لابلای آیات قرآن خداوند صفات زیر را برای خود بیان می فرماید: «بینا،شنوا،حکیم،دانا، مسلّط و توانا،ریزبین،آگاه سپاسگذار، بردبار،بخشنده و مهربان…».  همچنین او با حضرت موسی به راستی سخن گفت، نیکوکاران را دوست می دارد، واز اهل ایمان رضایت دارد،ودیگر صفات و ویژگیهای ذاتی و عملی دیگری که در قرآن ذکر گردیده و رسول خدا آنها را بیان فرموده است.
    ۲.  د راخبار و روایات صحیحی رسول خدا – صلی الله علیه وسلم- در مورد اسماء و صفات خاوند صحبت فرموده،از جمله می فرماید: «پروردگارمان هر شب زمانی که یک سوم از آن باقی می ماند،به آسمان دنیا فرود می آید و می فرماید: کیست که مرا بخواند،تادعای او را پذیرا شوم ؟ کیست که چیزی را از من بخواهد،تا آن را به او بدهم ؟ و کیست ازمن آمورزش بطلبد تا او را بیامرزم ؟».  همچنین رسول خدا- صلی الله علیه و سلم – می فرماید: « در روز قیامت خداوند زمین را نگاه می دارد، و آسمان را با قدرت خود درهم می پیچد و سپس می فرماید:  « من فرمانروایم،مدعیان فرمانروایی بر زمین کجایند».  
  2. اصحاب واتباع آنها و ائمه و پیشوایان فقهی و فکری – رضی الله عنهم – همه به اسماء و صفات خداوند اقرار و اعتراف نموده و از تأویل و توجیه آنها و بی توجهی به ظاهرشان خودداری می کردند. وخبر مطمئنی در دست نیست که یکی از اصحاب رسول خدا أسماء و صفات خداوند را تأویل نموده یا مردود شمرده باشد، یا ادعا کند که ظاهر آنها معتبر نیست. بلکه همه آنها به معنی آن صفات ایمان داشتند، و به خوبی می دانستند که صفات خدا صفات مخلوقات یکسان نیستند. از امام مالک –رضی الله عنه – در مورد معنی: «استوا علی العرش» سؤال شد. ایشان فرمودند: استواء و قرار گرفتن معلوم و کیفیت آن مجهول و پرسیدن در موردش مذموم است».  

 امام شافعی- رضی الله عنه – می فرماید:”به خداوند و آنچه از جانب او آمده، آنگونه که مراد مورد نظر اوست، ایمان دارم”. امام احمد در مورد آن فرموده رسول خدا که:”خداوند به آسمان دنیا فرود می آید” می فرماید”خداوند به آسمان دنیا فرود می آید، و او در روز قیامت دیده می شود،و خداوند متعجب می شود، و می خندد، و خشمگین می شود، و راضی و ناراضی می گردد و دوست می دارد و دشمنی می ورزد”.  همچنین امام احمد می فرمود:”به اسماء و صفات خداوند باور داریم و آنها را درست می دانیم، و کاری به کیفیت و معانی حقیقی آنها نداریم ، بدین معنی که، به نازل گردیدن و دیده شدن، و قرار گرفتن او برعرش ایمان داریم ، اما به چگونگی فرود آمدن و دیده شدن و قرار گرفتنش بر عرش آگاهی نداریم، و دانش حقیقی آنها را به خداوندی که خود آنهارا فرموده و بر پیامبرش نازل گردانیده می سپاریم، و فرموده های فرستاده اش را مردود نمی شماریم، و بیش از آنچه خداوند خود و پیامبرش و صف می فرماید، توصیف و تعریف نمی نماییم، و برای اسماء و صفاتش حد و حدودی قایل نمی شویم و به خوبی می دانیم که هیچ چیزی به خداوند شباهت ندارد و او شنوا و بیناست”. 

دلایل عقلی:

خداوند متعال خویشتن را به صفتها و نامهایی نامیده است، و ما را از توصیفش به وسیله آنها بر حذر نداشته و به تأویل و تفسیرشان بر خلاف معنی ظاهر یشان دستور نفرموده است. آیا معقول است گفته شود که اگر خداوند را باآن نامها نام ببریم و ظه آن صفتها بستاییم، در واقع او را به آفریده هایش تشبیه کرده ایم، و به همین دلیل باید آها را تأویل ننموده و برغیر معنی ظاهریشان حمل نماییم ؟ هر چند در عمل صفات خداوند را تعطیل و نفی نموده ؟ و در مورد أسماء و صفاتش به بیراهه رفته باشیم. در حالی که خداوند متعال در مورد کسانی که راجع به آسماء او به انهراف رفته اند می فرماید: «و ذرو الّذین یلحدون پی اسمائه سیجزون ما کانوا یعملون» – (الأعراف: ۱۸۰). «و آنهایی را که در مورد اسماء او به بیراهه می روند، ترک کنید. آنان کیفر کار خود را خواهند دید”.

کسی که بخاطر دچار نگردیدن به تشبیه صفتی از صفات خداوند را انکار می کند، بدین معنی که پیشتر یکی از آن صفات را به صفات مخلوقات تشبیه نموده و برای فرار از آن، دچار نفی و تعطیل آن صفت گردیده است، و در عمل صفاتی را که برای خداوند پذیرفته بود، تعطیل و بی معنی گردانیده، و در واقع دچار دو گناه بزرگ شده است، یکی گناه”تشبیه”و دیگری گناه”تعطیل”؟
در این صورت آیا بهتر آن نیست که خداوند متعال با همان اسماء و صفاتی که خود و پیامبرش بیان فرموده اند توصیف شود، البته همراه با این باور که صفات او هیچ مشابهتی باصفات آفریده هایش ندارد و ذات او با ماهیّت مخلوقاتش همسان نیست؟

در واقع ایمان به صفات خداوند و توصیفش به آن صفات به معنی تشبیه او به صفات پدیده ها و آفریده ها نمی باشد،زیرا عقل و اندیشه انسان بر خوردار بودن خداوند از صفاتی را که هیچگونه مشابهتی با صفات مخلوقات نداشته، و تنها در اسم و نامگذاری همخوانی داشته باشند، محال نمی شمارد، بدین معنی که خداوند دارای صفات خاص خود باشد و مخلوقات نیز صفات ویژه خود را داراباشند. به همین خاطر انسان مسلمان به صفات خداوند متعال باور دارد، و او را با آن صفات می شناسد، و در عین حال هیچگاه بر این باور نیست و به ذهن او خطور نمی کند که دست خداوند”یدالله” – بجز در نام ولغت – با دست مخلوقات مشابهت دارد، زیرا خداوند در ذات و صفات و افعالش هیچگونه مشابهتی با مخلوقات ندارد. خداوند می فرماید: «لیس کمثله شئٌ و هُوالسّمیعُ البصیر» -(شوری:۱ ) ” هیچ چیزی همانند خداوند نیست و او شنوا و بیناست”.

منبع : کلیات اسلام
مولف: ابوبکر جا بر الجزایری

مترجم: عبدالعزیزسلیمی

 

 

نمایش بیشتر

ســــۆزی میــــحڕاب

سایت ســــۆزی میــــحڕاب در آذرماه 1392 با همت جمعی از اهل قلم خوشنام و گمنام تاسیس شد ســــۆزی میــــحڕاب بدون جنجال و در اوج عملگرایی به ترویج مبانی میانه روی می پردازد ســــۆزی میــــحڕاب با هیچ جریان و هیچ احدی درگیری ندارد ســــۆزی میــــحڕاب رسالتی جز همزیستی و دگرپذیری ندارد

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن