تربیت فرزندانجوانانخانواده

دوره نوجوانى و بلوغ

کمال آذرى معلم ومشاورخانواده (سردشت)

بى شک یکى ازحساس ترین و دشوارترین و درحین حال مهم ترین دوره سنى دوره نوجوانى است که در آن بسیارى ازموفقیت ها وشکست هاى زندگى مستقیم یا غیرمستقیم به این دوره مربوط مى شود ؛ ویکى ازبحرانى ترین وطوفانى ترین رویدادهاى مهم وسرنوشت ساز زندگى که فکر،ذهن ، روح وروان فرد، خانواده وجامعه رادرگیرخود مى کنددرآن دوره مهم رخ مى دهد که ” بلوغ ” است.
اماقبل از ورود به موضوع اصلى جهت تفهیم ودرک بیشترموضوع ” دوره نوجوانى وبلوغ ” تلنگرمختصرى بر دوره هاى سنى انسان خواهیم داشت ؛ سپس بیشتر در مورددروه نوجوانى وبلوغ وچالش ها وتهدیدهاى آن ورویکردها وراهکارهاى این دوره وتبدیل چالش ها وتهدیدها به فرصت خواهیم پرداخت.

جهت تفهیم موضوع به الهام وابتکارشخصى دورهاى سنى را به فصول سال تقسیم بندى نموده وعمرمتوسط انسان امروزى را به صورت تقریبى ٧٢ سال درنظرمى گیریم وبرچهارفصل و دوازده ماه سال تقسیم مى نماییم:

فروردین[دوره اول کودکى : ازتولد تا ش(۶)لگى ]

اردیبهشت(دوره کودکى دوم: [ازشش(۶) تا دوازده(١٢)سالگى (اول ابتدایى تا ششم ابتدایى)]
———————–
خرداد( دوره اول نوجوانى : [ ( از دوازده (١٢)تا هیجده(١٨)سالگى ، هفتم متوسطه اول تادوازدهم ]

تیر[( دوره دوم نوجوانى اول : هیجده (١٨) تا بیست وچهار(٢۴)سالگى ،دانشگاه وسربازى ] ————————-
مرداد [ دوره اول جوانى : بیست وچهار(٢۴) تا سى (٣٠)سالگى ، شغل (کار) و ازدواج ]

شهریور[ دوره دوم جوانى: سى(٣٠) تا سى وشش(٣۶)سالگى ،ادامه شغل ،فرزندآورى وفرزندپرورى ]
———————-
مهر[دوره اول میان سالى: سى وشش(٣۶) تا چهل ودو(۴٢) سالگى، ادامه شغل،فرزندآورى وفرزندپرورى ]

آبان [ دوره دوم میان سالى :چهل ودو(۴٢) تا چهل وهشت (۴٨)سالگى، ادامه شغل،فرزندآورى وفرزندپرورى ]
————————-
آذر[ دوره اول بزرگسالى: چهل وهشت(۴٨) تا پنجاه وچهار(۵۴)سالگى، ادامه شغل وفرزندپرورى ]

دى [ دوره دوم بزرگسالى: پنجاه وچهار(۵۴) تا شصت(۶٠) سالگى، ادامه شغل وفرزندپرورى ]
———————-

بهمن [دوره اول کهولت(پیرى):شصت(۶٠) تاشصت وشش(۶۶)سالگى، دوره بازنشستگى واستراحت ]

اسفند[دوره دوم کهولت(پیرى): شصت وشش(۶۶) تا هفتادودو(٧٢) سالگى، دوره بازنشستگى واستراحت ]
————————–

حال به انواع بلوغ مى پردازیم . تقریباحدودهشت ( ٨)نوع بلوغ داریم که عبارتنداز:
١-بلوغ جنسى -جسمانى
٢-بلوغ عاطفى-هیجانى
٣-بلوغ ذهنى -عقلى
۴-بلوغ روحى -روانى(معنوى)
۵-بلوغ فرهنگى -اجتماعى
۶-بلوغ اقتصادى ومالى
٧-بلوغ اخلاقى
٨-بلوغ سیاسى

حالات و ویژگى هاى دوران بلوغ که معمولادر سن دوازده(١٢)سالگى – باتوجه به جنسیت ویا وضعیت فیزیولوژیکى،جغرافیایى ،فرهنگى و…دو/سه سال زودتریا دیرتررخ مى دهد و روانشناسان آن را به دوره بحران یا طوفان /فشار/دوره برزخى/دوره اضطراب/ابهام وسردرگمى و… دوره بلوغ و نوجوانى تشبیه کرده اند – مى پردازیم .
١-ازلحاظ جنسى -جسمانى : باخواب هاى آشفته شبانه،اولین احتلام درپسران وقاعدگى دردختران شروع مى شود. ظهورجوش هاى صورت ، بزرگ ترشدن بینى و گوش هاو…. تن صداکلفت ترمى شود.موهاى زیربغل و آلت تناسلى وشرمگاه سردر مى آورند.
٢-بلوغ عاطفى -هیجانى : تغییرات ملموس درابرازاحساسات وهیجانات،علاقمندبه بازى هاى مانندموتورسوارى سرعتى وتک چرخ، خنده ها وگریه هاى بلند، گوشه گزینى وگوشه گیرى، قطع ناف عاطفى باوالدین، ارتباط عاطفى عمیق باهمسالان و… .
٣-بلوغ ذهنى-عقلى: ازکجاآمده ام؟ آمدنم بهر چه بود؟ به کجامى روم؟ آخرننمایى وطنم؟ وهزاران سؤالات دیگر… .
۴-بلوغ روحى-روانى(معنوى): اضطراب ودلهره، آشفتگى ،پاى بندى به واجبات وفرایض دینى وگاهاترک واجبات یابه عبارتى دیگرافراط و تفریط درآنها و… .
۵-بلوغ فرهنگى-اجتماعى: تغییرات اساسى درموى سر، فرم وشکل لباس، موسیقى، نمرات درسى، غیبت ویاترک تحصیل ویا فراراز مدرسه، دعواودرگیرى فیزیکى باهمسالان و… دوستى هاى افراطى، وگاها اجتماع گریزى و… .
۶-بلوغ اقتصادى ومالى: افراط وتفریط درخرجى، پناه بردن به کاروکارگرى،کولبرى وشغل هاى نامشروع ودرآمدزا ویک شبه ثروتمندشدن، سردرگمى درانتخاب رشته تحصیلى وشغل، دزدى، سردرگمى درانتخاب حلال وحرام و… .
٧-بلوغ اخلاقى/شرعى: راستگویى، دروغگویى، امانتدارى، خیانت، پایبندبه امورشرعى یاعدم پایبندى وسردرگمى،بخشش، تعاون وهمکارى ویا بالعکس.

٨-بلوغ سیاسى: حضوروشرکت درفعالیت هاى سیاسى ویابالعکس کناره گیرى از آنها،رأى داردن، حق انتخاب وانتخاب شدن، گرایش ویاتنفرازفلان فرد یاگروه سیاسى، ترس ازحضور، تبلیغ براى فلان فرد یا گروه ویا بالعکس و… .
این همه افراط و تفریط، سردرگمى، قلق واضطراب، تغییرشکل وفرم،درگیرى ودعوا با والدین ودیگران،وهمه وهمه به خاطر دردزایمان بسیاربسیار دردناکى است که فرد(نوجوان فعلى ما) بایدطى کند؛ تاکودک دیروزما -که مطیع وفرمانبردار،سیدوآقاوسرور بود وعبدوبنده وگوش به فرمان والدین – به جوان وبزرگسالى تبدیل شودکه بتواندروى پاى خودبایستدواستقلالى کسب کندتالحاف خودرااز زیرآب درآورد، شغل وکارى براى خودسرهم کند، کلبه اى بسازد،همسرشایسته اى برگزیندوفرزندان نورچشمى تادرکنارشان بیارامد و بیاساید تا روزى که اجل مهلت دهد.
آرى نوجوان ما در دوره حساسى به سرمى برد که از کودکى بریده و جوان وبزرگسال هم نیست، بعضى مواقع ماوالدین ،مربیان و معلمان او راکودک مى پنداریم وبعضى مواقع بزرگسال، درنتیجه نه ما، نه خودش با این دوره حساس ، بغرنج وسرنوشت سازآشنایى کامل و کافى نداریم و درمجموع کارى مى کنیم ” کارستان؟؟؟!!! ”

لذا خواهشمنداست بیشتربدانیم،مطالعه کنیم،گوش دهیم،درکشان کنیم،صبورباشیم و… و… .

             ---------------------  

راهنماى ها، رویکردها و راهکارهایى براى والدین ،مربیان ومعلمان جهت درک و شیوه ى برخوردبانوجوانان:

١-پذیرش شرایط و وضعیت نوجوانان ( دوره بحران،طوفان،آتشفشان،اضطراب و…)
٢-عدم تظاهربه دانایى بیش ازاندازه
٣-پذیرش نوجوانان ورفتارهایشان
۴-عدم تقلید والدین از نوجوانان (لباس به سبک آنان پوشیدن واداء واطوارآنها رادرآوردن)
۵-عدم عیب جویى ازنوجوانان و….
۶-عدم مسخره کردن نوجوانان و… .
٧-دادن استقلال به نوجوانان .
٨-دراصلاح حقایق ( پنداروافکار،گفتار،رفتار وکردار و… نوجوانان عجله نکنید.
٩-زبان تلخ رابا نوجوانان بکار نبرید. (زبان تلخ کارساز نیست!)
١٠-به خلوت وتنهایى نوجوانان احترام بگذارید.
١١-از کلیشه سازى اجتناب کنید. ( درنوجوانى من باهوش،فعال،منظم،زرنگ و…و… بودم)
١٢-آب و تاب ندهید( زیادتوضیح دادن،سخنرانى کردن،پشت سرهم تذکردادن)
١٣-به نوجوانان برچسب نزنید.( چه مثبت ،چه منفى )
١۴-صراحت داشته باشید.
١۵-بانوجوانان ضد و نقیض حرف نزنید.( مى توانى به دعوتى دوستت بروى ،ولى خیلى نگرانت هستم!)
١۶-پیش بینى نکنید. ( چه مثبت باشد ،چه منفى )
١٧-به نسبت نوجوانان بسیارصبور و شکیبا باشید.
١٨-در دادن پول توجیبى نوجوانان افراط و تفریط نداشته باشید.
١٩-به تناسب سن،توانایى وظرفیت آنان محاسن ، معایب ،مسائل ومشکلات زندگى خودرا باایشان درمیان بگذارید.
٢٠-به تناسب سن،جنسیت،ظرفیت و…آنان به ایشان مسؤلیت واگذار کنید.( فرزندم !مى توانى یاوقت دارى که…………… .)

           ------------------------

باشعرى کوردى – در رابطه بافصل بهاروتغییروتحولات آن که بى شباهت با دوره بلوغ ونوجوانى نیست – ومعرفى چندکتاب مفید جهت مطالعه عزیزان موضوع را به پایان مى رسانیم.
به امیداینکه مورد قبول و مثمرثمرواقع گردد.

          ئه ی چه رخینه ری دل ودیده کان 
          دل ودیده ، تو ئه یخه یته ته کان
         هاتن شه و و روژ کوا سه  ربه خویه؟
         یاسا وبه رنامه وریبازی تویه
        ئه ى گورینه ری روژ ومانگ وسال
        ئالوگور، بی تو مه حاله ، مه حال 
       وه زع و حال ئیمه یش بگوره قوربان
       به چاتر له وه ی که ئیسته هه سمان
       به لکوو سه رکه وین له هه ر دوولاوه 
       له هه ردوو بوار ،  دین و دونیاوه  (فاتیح حیدرنژاد)  
                -----------------------  
                      مناڵەکان؛
           گوڵن خونچەن ، هیوان ، مەلن
           ژن و پیاوی سبەی گەلن،
           ئەی زانایان، مامۆستایان،
          ئێوە جۆرێک بیان عاملێنن
          سبەی و دواڕۆژ لە ڕووتان بێ،
          لە ڕوویانا سەر هەڵێنن     (ک -د-ئازاد)
           ----------------------

‎‌‌منابع وکتب مفید جهت مطالعه :
١-به بچه ها گفتن، از بچه ها شنیدن جلد(١)و(٢) آدل فابر -الین مازلیش/ ترجمه : نفیسه معتکف ، نشرمعانى ٢-به نوجوانان گفتن ، ازنوجوانان شنیدن جلد(٣) آدل فابر-الین مازلیش/ ترجمه:نفیسه معتکف
٣-چگونه با نوجوانان رفتار کنیم ؟ تألیف:دکتریاسر نصر / ترجمه:ایوب پوزش ، انتشارات:آراس سنندج
۴-دنیاى نوجوانى و جوانى تألیف: دکترسیداصغر ساداتیان / انتشارات: ما و شما
۵-حرفهایى با پدر و مادرخوبم محمدرستگار کاظمى / خدمات آموزشى خانواده ،تبریز
۶-روان شناسى بلوغ هایم گینوت / ترجمه:مهدى قراچه داغى / نشردایره

والسلام

برچسب ها
نمایش بیشتر

کمال آذری

@نویسنده و مترجم و مشاور @ آذزبایجان غربی - سردشت @ شغل : دبیر آموزش وپرورش

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن