زن،خانواده

راه های دست یابی به خانواده ای موفق(۱)

نگاهی دوباره به اهمیت و جایگاه خانواده و راه های دست یابی به خانواده ای موفق (بخش اول)

خانواده، از گروهی از انسانها ترکیب می‌شود که از راه خون، زناشویی و یا فرزندپزیری با یکدیگر ارتباط می‌یابند و طی یک دوره‌ی زمانی نامشخص‌، با هم زندگی می‌کنند«کوئن ثلاثی،۱۳۷۰:۱۲۷».

این سیستم و نهاد اجتماعی در طول تاریخ، نقشی حیاتی برای رشد و پیشرفت و اجتماعی شدن نوع انسان ایفا کرده است«موسوی،۱۳۸۲» و مهمترین سازمانی است که بستر ساز رشد و رفاه جسمی‌، روانی و اجتماعی کودک و عامل رسیدن وی به تعادل فیزیکی، روانی و اجتماعی است«وود، ۱۹۹۶» اجتماعی شدن و آشنایی با قوانین، نقش‌ها و ارزش‌های فرهنگی به طور طبیعی در خانواده صورت می‌پذیرد و کودک در تعاملات ابتدایی خود با خانواده به یک موجود اجتماعی تبدیل می‌شود؛ به همین دلیل هم از دیرباز عملکرد خانواده مورد توجه روان‌شناسان بوده است«والش،۱۹۹۳».

خانواده به عنوان یک نهاد اجتماعی، معمولاً کار کردهای گوناگونی را بر عهده دارد که ماهیت این کارکرد‌ها و سطح اجرای آنها در فرهنگ‌های مختلف، متفاوت است. مهمترین کارکردهای نهاد خانواده را می‌توان چنین بر شمرد: تنظیم جنسی، تولید مثل و تجدید نسل، مراقبت و حمایت از فرزندان و سالمندان، اجتماعی کردن کودکان، تثبیت جایگاه اجتماعی و منزلت افراد از طریق وراثت و تامین امنیت اقتصادی برای اعضای خانواده به عنوان واحد بنیادی تولید اقتصادی و مصرف «همان: صفحه:۱۱۴-۱۱۳». جامعه شناسان دیگری نیز، با اندک تفاوت‌هایی، همین کارکردها را در نظر گرفتند. مثلاً «نایدهارت» علاوه بر کارکردهای تولید مثل، اجتماعی کردن و تعیین پایگاه اجتماعی، به کارکردهای محافظت روانی از اعضاء خانواده، کاهش و از میان بردن تنش‌ها و همچنین خانه‌داری و گذران اوقات فراغت نیز تأکید کرده است در حالی که تأکید پارسونز، بر دو کارکرد اجتماعی کردن کودکان و رشد و ثبات شخصیت بزرگسالان بود «اعزازی:۱۷۰:۱۳۸۰» و سرانجام این که «به نظر هوبل۱۹۷۲»، خانواده به عنوان یک واحد اجتماعی – فرهنگی، کانونِ نزدیکی، آشیانه‌ای برای تغذیه و رشد انسان، منبع حمایت اجتماعی و مؤسسه‌ای برای انتقال فرهنگ است «موسوی: ۱۳۸۲».

الف) تعریف خانواده:

  • حقوق‌دانان در قانون مدنی، خانواده را مجموعه‌ای از اشخاص خوانده‌اند که به واسطه قرابت  به هم بستگی دارند و محور این قرابت  اعم از این‌که  نسبی  باشد یا سببی، ازدواج است.
  • «خانواده یک نهادحقوقی است مشتمل برمجموع اشخاصی که به وسیله رشته‌های زناشویی یا خون یا فرزند خواندگی با یکدیگر پیوند یافته‌اند. در معنای محدودتر، کلمهی خانواده معرف شرکت ناشی از زناشویی است که شامل زن وشوهر و فرزندانشان می‌شود.»

ب) اهمیت خانواده:

  • ازنظرحقوقی:
  • بند سوم ماده شانزده  اعلامیه حقوق  بشر خانواده  را رکن طبیعی  و اساسی  اجتماعی  دانسته و به آن حق داده که از حمایت دولت بهره‌مند باشد.
  • ازنظرتربیتی:

اولا)  روان‌شناسان معتقدند شخصیت اصلی طفل در سنین زیر هفت ‌سال شکل خواهد گرفت و به  ندرت   می‌توان دایره تربیت طفل  را از خانواده  فراتر دانست.

ثانیا) خانواده، محل یادگیری زبان به عنوان یکی از مهمترین مؤلفه های ملیت است

از نظر جامعه شناسی:

اولا)  وسیله ای برای  انتقال  فرهنگ و فولکلور از نسلی  به  نسلی دیگر و در نهایت ماندگاری یک ملت است؛ اگرچه  این ملت بدون سرزمین و دولت باشد.

ثانیا) خانواده سپر بلای جامعه است؛ یعنی هرچه خانواده محکمترباشد،آسیب پذیری جامعه کمتراست و برعکس«هر وقت در جامعه دزدی و قتل و بزهکاری  زیاد شد نشانهی آن است که خانواده ضعیف و یا از هم پاشیده شده است»

تاریخ به ما می گوید که : تواناترین جوامع آنهایی بودند که خانواده در آنها قوی ترین بنیاد و سازمان را داشته است.

ثالثاً) در خانواده است که  انسان تجربه ی  زیستن  و بودن  با  غیرخود  را تجربه می کند که زمینه و بستری مناسب برای  تحمل و مدارا و در نهایت ، مردم سالاری و دموکراسی است . تجاربی مانند:

  • تجربه ی با دیگری زیستن؛ دیگری یعنی: جنس مخالف و شخصی متفاوتی با گذشته ای متفاوت و از خانواده ای متفاوت حتی با فرهنگی متفاوت!!
  • تجربه تربیت فرزندان ، تجربه اقتصادی و دخل و خرج خانواده،
  • تجربه مردانگی و زنانگی

رابعاً) رعایت نظم و قانون(دقت در رفت وآمد، در دخل و خرج ، در سخنان و..)

خامساً)آموزش دیانت و اخلاق

سادساً) برای محافظت در برابر هجوم فرهنگ بیگانه

  • از نظر روانشناسی
  • تحقیقات گوناگون نشان میدهند که افراد متاهل در مجموع خوشبخت تر و راضیتر از افراد مجرد و بدون همسرند . یعنی سلامت جسمی و روانی افراد متاهل بیشتر است و عموماً عمر طولانی تری هم دارند. همان چیزی که قرآن قرنها پیش به آن اشاره نموده و فرموده است: «‏وَ مِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُمْ مَوَدَّهً وَ رَحْمَهً إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ‏»
  • ازنظراقتصادی:
  • یکی از بنیادهای اصلی یادگیری مصرفِ درست، پس انداز و عشق به کار است.

ج) ویژگی های خانواده ی موفق:

خانواده ی موفق با کارکردهایی بالا دارای ویژگی های ذیل است:

الف) اعضای خانواده احساس آرامش می کنند.

ب) اعضـای خانـواده احساس رشـد می کنند.

ج) اعضـای خانـواده احساس وابستگی و همبستگی می کنند.

د) اعضای خانواده احساس عشق و محبت را تجربه می کنند.

هـ) اعضای خانواده احترام و جایگاه را در آن احساس می کنند.

د) راه های دست یابی به خانواده ای موفق

برای دست یابی به خانواده ای موفق با ویژگی های فوق الذکر، آموزش بهترین کار و بهترین راه حل است . آموزش های قبل از عقد و تشکیل خانواده مانند:

  1. نحوه ی ارتباط و انتخاب
  2. کسب آمادگی های لازم
  3. اصلاح بینشها و نگرشها

و بعد از عقد و تشکیل خانواده که عبارتند از.

  1. مهارت آموزی
  2. اصلاح رفتارها
  3. مدیریت در خانواده

 مطلب ادامه دارد

جلال معروفیان

مشاهده بخش دوم مقاله

جلال معروفیان

@نویسنده و مترجم @ آذزبایجان غربی - مهاباد @ شغل : بازنشسته آموزش و پرورش و فعال مدنی

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفا نظرات خود را با حروف کوردی یا فارسی تایپ کنید
نظرات حاوی مطلب توهین آمیز یا بی احترامی به اشخاص ، عقاید دیگران، و مغایر با قوانین کشور منتشر نمی شود
نظرات پس از تائید منتشر می شود

همچنین ببینید

بستن
بستن