اخلاق و تزکیهفقه

زیان‌و مه‌ترسیه‌کانی زیـــنا له‌سه‌ر تاک‌و کۆمه‌ڵگه‌

سولەیمان ڕەشیدی

گوناهی زینا یه‌کێکه‌ له‌ گوناهه‌ هه‌ره‌ گه‌‌وره‌کان‌و، قێزه‌‌ونترین‌و نزمترین ئاستی ڕه‌‌وشت‌و که‌سایه‌تی مرۆڤ، ‌وه‌ هۆکاریشه‌ بۆ داڕمان‌و له‌بنهاتنی ئاستی پێشکه‌‌وتنی تاک‌و کۆمه‌ڵگا، بۆیه‌ به‌ پێی ده‌قه‌کان‌و ده‌رکه‌وته‌ زانستی‌و هه‌نووکه‌ییه‌کان زینا کاریگه‌ری نه‌رێنی‌و زیان‌و سه‌لبیاتی زۆری به‌دواوه‌یه‌‌و بگره‌ یه‌کێکه‌ له‌و تاوانه‌ی مرۆڤ به‌ره‌‌و نه‌گبه‌تی‌و حه‌سره‌ت‌و دڵته‌نگی ده‌بات، له‌به‌ر ئه‌وه‌ به‌ گرنگی ده‌زانم له‌ چه‌ند خاڵێکدا تیشک بخه‌ینه‌ سه‌ر زیان‌و مه‌ترسیه‌کانی ئه‌م گوناهه‌‌و مه‌ترسیه‌کانی له‌سه‌ر تاک‌و کۆمه‌ڵگه‌:

۱_ ئه‌‌و که‌سانه‌ی زینا ده‌که‌ن‌و به‌ رێی ناشه‌رعی فیتره‌تی خۆیان ده‌شێوێنن، کۆمه‌ڵێک ڕه‌‌وشتی ناشیا‌و ده‌‌وریان ده‌دات ‌وه‌ک: د‌و‌ورکه‌‌وتنه‌‌وه‌ له‌ دین، له‌خوا نه‌ترسان، که‌سایه‌تیه‌کی ڕ‌وخێنه‌ر‌و نزم، بێ‌ غیره‌تی، بێ ڕێزی.

۲_ ئه‌‌و که‌سه‌ی زینا ده‌کات په‌رده‌ی شه‌رم‌و حه‌یای نامێنێ‌، نه‌ به‌رامبه‌ر په‌ر‌وه‌ردگاری، نه‌ به‌رامبه‌ر مرۆڤه‌کان.

۳_ خاڵی ڕه‌شی تا‌وان له‌ ڕوخساری زیناکار دیاره‌‌و که‌سێکی نامۆو دڵنه‌گیرو قێزه‌ونه‌ له‌نێو کۆمه‌ڵگادا.

۴_ به‌هۆی تا‌وانی زینا هه‌میشه‌ دڵته‌نگه‌‌و بێ‌ هیوایه‌ به‌رامبه‌ر ژیان‌و ئاینده‌ی خۆیی‌و خێزانی‌و هه‌میشه‌ له‌ پشت په‌رده‌یه‌کی ره‌ش خۆی حه‌شار ده‌دا‌و له‌ ئاوێنه‌ی تاریکیه‌وه‌ سه‌یری شته‌کان ده‌کات.

۵_ له‌ڕ‌و‌وی ماددیه‌‌وه‌ تا دێت باری دارایی که‌سی زیناکه‌ر له‌کزی ده‌دات، ئه‌مه‌ش په‌یمان‌و به‌ڵێنێکی خواییه‌ هه‌ر ‌وه‌ک له‌ فه‌رمووده‌یه‌کی قودسیدا فه‌رموویه‌تی: (أنا مهلک الطغاه، ومفقر الزناه).

۶_ که‌سی زیناکار خوای گه‌‌وره‌ ‌وه‌ک سزایه‌ک له‌لای خۆی بێ‌ ڕێزی ده‌کات‌و هه‌ر که‌سێک خوا بێ‌ ڕێزی بکات به‌هیچ جۆرێک ڕێزدار نابێت له‌نێو به‌نده‌کانی خوادا (ؤمَنْ یُهِنِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ مُکْرِمٍ)،
له‌جیاتی نازنا‌وی ڕاستگۆ‌و دادپه‌ر‌وه‌ر‌و به‌ڕێز نازنا‌وی خراپه‌کار‌و خائین‌و دا‌وێن پیسی ده‌خرێته‌ پاڵ.

۷_ خوای باڵا ده‌ست هه‌رگیز خۆشی‌و به‌خته‌‌وه‌ری له‌دڵیدا ناڕوێنێ‌، به‌ڵکو هه‌رده‌م دڵ گوشرا‌و‌و نه‌‌ویسترا‌وی ده‌کات، پێچه‌‌وانه‌ی مرۆڤی له‌خواترس؛ که‌ خه‌ڵک به‌ تامه‌زرۆییه‌‌وه‌ ها‌وده‌می ده‌کات.

۸_ مرۆڤی زیناکار هه‌رگیز جێگای متمانه‌‌و با‌وه‌ڕ پێکردن نیه‌‌و، ‌وه‌ک خائینێک سه‌یر ده‌کرێت که‌س ئاماده‌ نیه‌ بۆ ساتێکی که‌میش بێ‌، ماڵ‌و منداڵی خۆی ‌وه‌ک با‌وه‌ڕ پێکرا‌وێک پێ‌ بسپێرێ‌.

۹_ یه‌کێکی تر له‌ زیانه‌کانی زینا ئه‌‌وه‌یه‌: له‌ د‌و‌وره‌‌وه‌ که‌سی زیناکار ده‌ناسرێته‌‌وه‌ چۆن بۆنی ناخۆش له‌د‌و‌وره‌‌وه‌ هه‌ستی پێده‌کرێ‌، که‌ ئه‌مه‌شیان هه‌ر یه‌کێکه‌ له‌‌و سزایانه‌ی خوا له‌ دونیادا به‌سه‌ر مرۆڤی دا‌وێن پیسی دێنێت.

۱۰_ له‌به‌ر ئه‌‌وه‌ی مرۆڤی زیناکار د‌و‌ور له‌ حه‌زی گیانی ڕه‌فتار ده‌کات‌و، ته‌نها به‌د‌وای تێرکردنی نه‌فسیه‌‌وه‌یه‌، بۆیه‌ هه‌میشه‌ ده‌ر‌و‌ونی نا ئارام‌و سینگ گو‌وشرا‌وه‌، چونکه‌ هه‌ر که‌سێک ‌وا بزانێ‌ خۆشی دونیا به‌تا‌وانه‌کانیه‌‌وه‌یه‌، ئه‌‌وه خوای باڵا ده‌ست له‌ خۆشیه‌کانی دواییدا بێ‌ به‌شی ده‌کات.

۱۱_ که‌سی زیناکار به‌م کرده‌‌وه‌ قێزه‌‌ونه‌ی، خۆی دوور ده‌خاته‌‌وه‌ له‌ نیعمه‌تی به‌قیسمه‌ت بوونی حۆریه‌ چا‌و گه‌شه‌کانی به‌هه‌شتی له‌بن نه‌هاتوو.

۱۲_ مرۆڤی زیناکار هه‌موو ئه‌‌و کرده‌‌وانه‌ی لێ‌ به‌دی ده‌کرێ‌ ‌وه‌ک: ڕه‌نجاندنی دایک‌و با‌وک‌و پچڕاندنی په‌یوه‌ندی خزمایه‌تی‌و، ز‌وڵم‌و زۆرداری کردن‌و، به‌فیڕۆدان‌و له‌ده‌ست دانی ماڵ‌و منداڵ‌و له‌ڕێ‌ لادانیان‌و، پشت به‌ستن به‌ جاد‌و‌و شتی به‌تاڵ‌و، په‌یداکردنی ماڵ به‌ حه‌رامی و…

۱۳_ مرۆڤی دا‌وێن پیس به بێ‌ گوێدانه‌ لایه‌نی ئه‌خلاقی ز‌وڵم له‌ کچی خه‌ڵک ده‌کات‌و، سه‌رشۆڕی نێو خانه‌‌واده‌که‌ی‌و کۆمه‌ڵگاکه‌ی ده‌کات‌و، ڕه‌نگه‌ هۆکاریش بێ‌ بۆ له‌نا‌وبردنی، چونکه‌ به‌ ئاشکرابوونی تا‌وانه‌که‌ گه‌ر کچه‌که‌ش خۆی له‌نا‌و نه‌بات که‌س‌وکاری له‌نا‌وی ده‌به‌ن.

۱۴_ زیانێکی تری زینا ئه‌‌وه‌یه‌: که‌ زۆر جار مرۆڤ ڕه‌نگه‌ دوای پاشگه‌زبوونه‌‌وه‌شی سه لبیاتی بۆی هه‌بێ‌، بۆ نموونه‌: ئافره‌تێک یان پیا‌وێک ته‌‌وبه‌ی کردووه‌ به‌ڵام که‌م جار ده‌رفه‌تی شووکردن یان ژن هێنانی بۆ ده‌ڕه‌خسێ‌ به‌هۆی ئه‌‌و نا‌وه‌ی هه‌ڵی گرتووه‌، که‌ له‌م ڕووه‌دا ده‌شێ‌ که‌سانێک زیاتر متمانه‌یان پێ‌ بکرێت، که‌ پێشتر کافر‌و بێ دین بووبن‌و تازه‌ دینی ئیسلامیان ‌وه‌رگرتووه‌.

۱۵_ زیانێکی تری ئه‌م کرداره‌ قێزه‌‌ونه‌ ئه‌‌وه‌یه‌: که‌ ده‌شێ‌ ئافره‌ت به‌هۆی زینا کردن تووشی سکپڕی ببێ‌‌و، بۆ شاردنه‌‌وه‌ی کاره‌که‌ی کۆرپه‌که‌ی له‌بار ببات به‌مه‌ش گوناهه‌که‌ی قورستر ده‌کات، که‌ تا‌وانی کوشتنیشی ده‌که‌‌وێته‌ سه‌ر، گه‌ر له‌باریشی نه‌بات ئه‌‌وه‌ تاکێکی نه‌‌ویسترا‌و ده‌خاته‌ نێو خانه‌‌واده‌که‌ی.

۱۶_ ئه‌و منداڵه‌ی به‌هۆی زینا دێته‌ دونیا‌وه‌ ز‌وڵم‌و تا‌وانێکی زۆری به‌رامبه‌ر ده‌کرێ‌، جا ئه‌‌و منداڵه‌ هه‌ر ڕه‌گه‌زێک بێت، چونکه‌ له‌نێو خه‌ڵکدا به‌ منداڵی زینا ده‌ناسرێت‌و هیچ ڕێز‌و بایه‌خێکی بۆ داناندرێت، ئاخۆ لێره‌دا تا‌وانی ئه‌م بێ‌ ده‌سته‌ڵاته‌ چیه‌، که‌ به‌هۆی حه‌زێکی قێزه‌‌وه‌ن هاتۆته‌ دونیا‌وه‌؟!

۱۷_ پیا‌وی زیناکار ئافره‌تی بێ‌ ده‌سه‌ڵات ‌وه‌ک کاڵایه‌ک سه‌یر ده‌کات‌و ته‌نیا بۆ مه‌رامه‌ گڵا‌وه‌کانی خۆی به‌کاری دێنێت‌و ده‌یکات به‌ هۆکارێک بۆ ڕووخانی که‌سایه‌تی ئافره‌ته‌که‌‌و ئه‌‌و کۆمه‌ڵگایه‌ی تێیدا ده‌ژیێت.

۱۸_ زینا هۆکارێکی سه‌ره‌کیه‌ بۆ بڵا‌وبونه‌‌وه‌ی کوشتن‌و شه‌ڕ‌و ئاژا‌وه‌نانه‌‌وه‌، چونکه‌ هه‌ر که‌سێک یان سه‌رپه‌رشتیارێک کاتێ‌ ده رک ده‌کات کچه‌که‌ی یان خێزانی یان خوشکه‌که‌ی هه‌تک کرا‌وه‌ بێگومان به‌د‌وای تۆڵه‌کردنه‌‌وه‌دا ده‌گه‌ڕێت؛ ئه‌نجامه‌که‌شی ته‌نیا کوشتنی که‌سی زیناکاره‌ یان ئه‌‌و ئافره‌ته‌یه‌، که‌ زینای له‌گه‌ڵ کرا‌وه‌ ئه‌مه‌ش به‌بیانووی گێڕانه‌‌وه‌ی شه‌ڕه‌فی بنه‌ماڵه‌.

۱۹_ مرۆڤی زیناکار ئا‌وی شه‌رم‌و حه‌یای ئه‌رژێ‌‌و تادێ‌ بێ‌ شه‌رمتر ده‌بێ‌‌و هیچ بایه‌خێک به‌ بنه‌ماکانی ئه‌خلاق‌و پۆشته‌یی نادات، بۆیه‌ هیچ بایه‌خێک به‌م جۆره‌ پۆشاکه‌ نادات که‌ ئاینه‌که‌ی له‌سه‌ری فه‌رز کرد‌و‌وه‌.

۲۰_ زینا زیانێکی ئێجگار زۆر به‌لایه‌نی ته‌ندر‌وستی تاکی زیناکار ده‌دات، له‌ڕ‌و‌وی جه‌سته‌ییه‌‌وه‌ تووشی چه‌ندان نه‌خۆشی بێ‌ چاره‌سه‌ری ده‌کات ‌وه‌ک: ئایدز‌و هیربس‌و زه‌هری‌و سه‌یه‌لان‌و چه‌ندان نه‌خۆشی تر، که‌ ئه‌نجامه‌که‌ی به‌ له‌نا‌وبردنی ژیانی زیناکاره‌که‌ کۆتایی دێت.

۲۱_ زینا هۆکاره‌ بۆ داڕ‌وخان‌و به‌هیلاک بردنی کۆمه‌ڵگا، چونکه‌ خوای گه‌‌وره‌ خه‌شم‌و توڕه‌یی خۆی ده‌بارێنێته‌ سه‌ر ئه‌‌و کۆمه‌ڵگایه‌ی زینای تێدا بڵا‌و ده‌بێته‌‌وه‌، هه‌ر‌وه‌ک ( إبن مسعود) (خوا لێی ڕازی بێ‌) ده‌فه‌رمووێ‌: (ما ظهر الربا والزنا فی قریه إلا أذن الله بإهلاکها).

۲۲_ ئه‌و که‌سه‌ی زینا ده‌کات، یه‌که‌مین شت سوکایه‌تی به‌ خودی خۆی‌و بنه‌ماڵه‌ی خۆی ده‌کات، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش سوکایه‌تی به‌‌و فیتره‌ته‌ پاکه‌ ده‌کات که‌ خوای گه‌وره‌ ده‌یه‌وێ‌ له‌ پاکی‌و حه‌ڵاڵی سه‌رف بکرێ‌ نه‌ک له‌ تاوان‌و کرده‌یه‌کی وه‌ک زینا.

۲۳_ زینا کردن شکاندنی فه‌رمانی خوایه‌، هه‌ر که‌سێکیش فه‌رمانی خوا بشکێنێ‌ به‌ ته‌ئکید خوای گه‌وره‌ به‌خته‌وه‌ری ناکاو له‌ دونیاشدا ئه‌و که‌سانه‌ هه‌میشه‌ له‌ دواوه‌ی کۆمه‌ڵگه‌ ژیانێکی پڕ خه‌فه‌ت‌و مه‌ینه‌ت‌و پڕ له ئازار به‌سه‌ر ده‌به‌ن.

از طريق
سلیمان رشیدی
منبع
http://sozimihrab.org/
برچسب ها
نمایش بیشتر

سلیمان رشیدی

سایت ســــۆزی میــــحڕاب در آذرماه 1392 با همت جمعی از اهل قلم خوشنام و گمنام تاسیس شد ســــۆزی میــــحڕاب بدون جنجال و در اوج عملگرایی به ترویج مبانی میانه روی می پردازد ســــۆزی میــــحڕاب با هیچ جریان و هیچ احدی درگیری ندارد ســــۆزی میــــحڕاب رسالتی جز همزیستی و دگرپذیری ندارد

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن