اندیشهدعوت اسلامی

غفلت از فقه عمومی و پرداختن به فقه جزئی!

فقه عمومی و فقه جزئی

مشکلاتی که در اثر توجه نکردن به فقه عمومی، دامنگیر جامعه می شوند.

یکی از بزرگ ترین مشکلات اسلامی معاصر که آثار زیانبار آن در فکر و سلوک مسلمانان قابل لمس و مشاهده است، مستولی شدن فروع بر اصول، شکل و ظاهر بر روح و معنویات، جزئیات بر کلیات، احکام بر عقائد، پوسته بر هسته، احادیث بر آیات و  فقه خاص بر فقه عام است.
مراد و منظور ما از (فقه خاص) مجموعه ای از شعائر تعبدی و احکام فقهی عملی مانند: نماز و روزه و حج و زکات و معاملات و قوانین مربوط به خانواده و… هستند که اکثراً فرد از آن بهره مند می شود.
اما (فقه عام) احکامی هستند که سودشان عمومی و فراگیر  بوده و برای آحاد جامعه و حکومت، مفید و حکمت در مشروعیت عبادات هم تحقق این مهم و حفظ ضروریات پنجگانه در گرو تحقق این اصول است. برای مثال می توان به نمونه هایی چون: امنیت اجتماعی، اخلاق مداری، رعایت بهداشت، آموزش و پرورش، اداره ی حکومت، صله ی رحم و… اشاره کرد.
(اما امروزه نادیده گرفتن فقه عمومی و اجتماعی و بزرگ جلوه دادن فقه شخصی و خصوصی جامعه ی اسلامی را با مشکلات عدیده ای  مواجه کرده که زیبنده ی آن نیست و به نظر بنده تشکیل جامعه ای مدنی و تدوین قوانین عمومی و منشور حقوق شهروندی، بیانگر آن است که فقه خصوصی به  تنهایی در تربیت افراد و امنیت جامعه نقش چندانی نخواهد داشت و واقعیت جامعه ی اسلامی نظر ما را تأیید خواهد کرد.)

۱_ چرا یک بازرگان مسلمان  با وجود آنکه اهل نماز و روزه بوده، ولی نسبت به کار و کسب و درآمد مردم و اقتصاد مملکت خویش بی توجه است؟

۲_ چرا یک مسلمان نسبت به نظافت بدن و توجه به ظاهر و لباسش حریص، اما نسبت به بهداشت محیط زیست و حتی مسجدش توجه نمی کند؟

۳_ چرا  یک مرد مسلمان دخترش را به ازدواج مرد صالحی در می آورد، اما به انسان های ظالم و فاسد جهت تصدی امور دنیوی رأی می دهد؟

۴_چرا هیچ مسلمانی نسبت به تضییع  حقوق خود راضی نبوده، اما خود به حقوق دیگران تعرض می کند؟

۵_چرا انسان‌ها نسبت به آزادی های فردی خویش حریص و برای تحقق آنها دست به هر کاری می زنند، اما آزادی های عمومی را نادیده می گیرند؟

آنچه را که گفته شد، نمونه هایی از هزاران مشکلاتی هستند که جامعه ی اسلامی با آن درگیر، است که هر کدام از این موارد، مولود اسباب بی شماری هستند و بارزترین شان عبارتند از:

 ۱ _تاکید و تمرکزکردن بر فقه شخصی و فردی در بخش تعلیم و تربیت و توجه نکردن به فقه عمومی و مزایای آن، خواه عمدی باشد یا غیر عمدی.

۲ _ترس حکومت‌ها از هوشیاری ملی به سبب ویژگی‌های بیدارکننده‌ی  فقه اجتماعی و احساس خطر از این مسئله و در نتیجه مخالفت کردن با آن، غافل از اینکه حاکمان، بیشتر از تمام احاد جامعه از مزایای فقه عمومی مستفید می گردند. (زیرا اجرای فقه عمومی مستلزم امنیت اجتماعی و سیاسی و… است و حکومت هزینه ی کمتری را برای تأمین آن می پردازد.)

۳_ هزینه ای  که بسیاری از مسلمانان در صورت روی آوردن به فقه اجتماعی نگرانش بوده و تصورش را می کنند، در حالیکه نمی دانند مواظبت از شئونات اجتماعی، حفظ شئونات فردی را تضمین می کند.

۴_ برداشت ناصواب از مفاهیم دینی و عدم آگاهی از فقه عمومی شامل بر منظومه ی حقوق و واجبات برای تأمین نیازهای دنیا و سعادت آخرت و تنها بزرگ جلوه دادن حدود و عقوبات در آن بدون در نظر گرفتن مقاصد شریعت.

پس برای اصلاح فرد و جامعه قبل از تدوین هر منهج و برنامه ای، ابتدا باید یقین داشته باشیم که فقه شخصی و خصوصی بدون آمیخته کردن با فقه اجتماعی به کمال نرسیده و کار را به جایی نمی برد و مصالح عمومی برای حکومت و جامعه هم زمانی محقق خواهند شد که مصلحت های  فردی را تأمین و کسی حقوق و مزایای دیگری را ضایع نکند.

منبع: کانال  ا.د. وصفی ابو زید
نویسنده: دکتر سعد کبیسی
ترجمه و اضافات: عبدالرحمن رسولیان – بانه

برچسب ها

عبدالرحمان رسولیان

@ استان کردستان- شهرستان بانه @ نویسنده - مترجم @ فعال دینی و امام جمعه

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفا نظرات خود را با حروف کوردی یا فارسی تایپ کنید
نظرات حاوی مطلب توهین آمیز یا بی احترامی به اشخاص ، عقاید دیگران، و مغایر با قوانین کشور منتشر نمی شود
نظرات پس از تائید منتشر می شود
بستن