فتاویفقه

غُسل و احکام آن

چکیده

در این مختصر به  دوش گرفتن بعد از حالت ارگاسم( ارضا شدن) از لحاظ علمی و تأثیری که بر روی سیستم کلی بدن بویژه پوست می گذارد اشاره شده است؛  همچنین روش غسل کردن ( احکام و شرایط آن ) که در اسلام واجب و تکلیف شرعی است  را بیان می دارد.

۱-غسل شرعی،  فلسفه و چرایی

…   مهمترین خاصیّت غسل، تأمین سلامت پوست است . غسل موجب زدودن سلول های مرده، چربی زاید، املاح و گرد وغبار می گردد .  ” پوست پوششی به وسعت دو متر مربع است که تمام سطح بدن را پوشانیده ودو درصد(۲%) تنفس بدن را انجام می دهد. پوست یک سوم خون جاری بدن را در خود دارد و رنگ آن نشان دهنده سلامت بدن است زیرا رژیم غذایی نامناسب، بدی گوارش و وجود مواد سمّی در بدن در رنگ پوست موثر است.

  • پوست وظایف زیر را به عهده دارد:

۱) کنترل و ثابت نگه داشتن دمای بدن.

۲) دفع مواد زاید و سمّی از قبیل اوره واملاح.

۳) جلوگیری از تبخیر آب و خروج خون و لنف .

۴) جذب مقداری اکسیژن و دفع دی اکسید کربن .

۵) جلوگیری از ورود میکروب ها به عنوان اولین سدّ دفاعی بدن .

۶) جذب اشعه ی ماواری بنفش برای سنتز ویتامین دی .

۷) گیرنده های حسّی لمس، حرارت، برودت، فشار و درد در پوست وجود دارند .

غدد عرقی که در تمام سطح پوست وجود دارند وظیفه ی دفع مواد سمی و حفظ تعادل گرمای بدن را به  عهده دارند و در هنگام فعالیت عرق تولید می کند به طور طبیعی حجم عرق حدود ۱۰۰ میلی لیتر در روز است.”    ( گایتون،آرتور؛ ۱۳۷۵؛ ج۱؛ ص۴۳۳.) 

وقتی که عرق به سطح پوست می رسد بی بو است ولی فعّالیت باکتری های موجود در سطح پوست باعث شکسته شدن مولکول های چربی موجود در آن شده و آن را به ماده ای بد بو تبدیل می کند؛ بنابر این حمام  کردن موثر ترین شیوه برای پاکیزگی و حفظ سلامت پوست است. فرایند خروج منی از بدن با تعریق شدید همراه بوده و به رخوت و سستی تمام اندام ها منتهی می شود.  به طور کلی اختلالات مقدماتی سلول ها و نسوج به صورت مسمومیّت های بیولوژیکی و میکروبی و اختلالات اعضا و دستگاه های بدن به صورت ضعف وسستی و شبهه فلجی بالا خره منجر به یک سلسه عوارض و بیماری ها می گردد که پیش گیری از آن ها از عهده ی طب جدید هم خارج است.

غسل از جمله شوک های خفیفی است که از طریق تحریک سلسه  اعصاب خودکار بدن ( سمپاتیک و به طور انعکاسی پا را سمپاتیک) منجر به تحریک و تقویت فعالیت عمومی و در نتیجه ازدیاد قدرت حیاتی بدن می گردد. .ضعف شدید و رخوت عمومی بدن پس از خروج منی از جمله مواردی است که فقط با سستشوی بدن رفع می شود.

اهمیّت غسل، پس از عادت ماهیانه و نفاس،هنگامی مشخص شد که دانشمندان در رشته ی بیوشیمی در خصوصی محیط سلولی بافت های مختلف بدن وتفاوت اسیدی یا قلیایی و درجه ی PH آن محیط ها مسایلی را کشف کردند،  بافت های بدن برای فعالیت طبیعی خود و جلوگیری از رشد میکروب ها و مبارزه با سموم مختلف نیازمند محیط اسیدی یا بازی مناسب و مشخصی هستند؛ به عنوان مثال بافت کلیوی نیازمند محیطی با درجه ی اسیدی مشخص است و تغییر PHبافت کلیوی به محیطی قلیایی باعث رسوب املاح و رشد میکروب ها می شود.

ترشحات واژن با ۵/۳PH تا ۴ اسیدی بوده و از رشد میکروب ها در آن محیط جلوگیری می کند) .گایتون، آرتور؛ ج۲ ص( ۱۴۹۴   . در مدت خون ریزی عادت ماهیانه و زایمان، محیط مهبل قلیایی شده و این تغییر پی اچ محیط مناسبی را برای رشد میکروب ها فراهم آورده است؛ بنابراین غسل و شستشوی مهبل عامل بسیار مهمی در پاک کردن محیط خون آلود و قلیایی مهبل بوده و زمینه را برای ترشجات اسیدی و رشد باکتری های مفید در آن محیط فراهم می آورد( سالم ، مختار. ۱۹۹۵ با ص۱۳۲)

۲- احکام غسل

الف) چیزهایی که غسل را واجب می کند:

  1. جنابت
  2. حیض (پایان عادت ماهیانه)
  3. نفاس ( پایان خون بعد از زایمان)
  4. ولادت
  5. مرگ

۶- کافر هنگامی که مسلمان شود.

ب) به دو صورت غسل جنابت واجب می شود:

۱- انزال صورت  گیرد به هر شیوه ای باشد (در خواب، بیداری یا هر طوری )

۲- نزدیکی ( عمل زناشویی ) حتی اگر انزال صورت نگیرد.

  • چیز هایی که بر فردی که جنابت دارد حرام است:
  • نماز خواندن
  • نشستن درمسجد
  • طواف کعبه
  • خواندن قرآن وحمل آن

ج) کیفیّت غسل کردن:

     1- آوردن نیّت در ابتدای شستن اولین عضو بدن.

نیت دارم غسل می کنم. ” نَوَیتُ رَفعَ الجَنابهِ “

     2- شستن تمام اعضای بدن(اعم از پوست و مو)

د ) کامل ترین نوع غسل:

               غسلی است که شخص ابتدا آلودگی ها ونجاسات را پاک کرده ( اگر باشد ) سپس طهارت گرفته و وضو بگیرد؛ سپس تمام چین و چروک بدن اعم از گوش ها، زیر بغل، ناف و غیره را شستشو داده و بیخ موها را به طور کامل بشوید؛ سپس طرف راست و بعد طرف چپ بدن را بشوید.  سنّت است که شخص برروی بدن خود دست کشیده و آن را ماساژ دهد به دلیل اینکه عده ای این عمل را واجب دانسته اند. همچنین مستحب است که ابتدا طرف راست بدن و سپس طرف چپ و نیز عمل شتسشو سه بار تکرار شود. مالش دادن بدن با دست یا وسایل دیگری مانند لیف، در زدودن سطوح چربی و آلودگی ها اهمیّت زیادی دارد و به تنفس پوستی کمک خواهد کرد.

  • چند نکته:

۱- درانجام دادن غسل، احکام زن و مرد فرقی نمی کند و مساوی هستند.

۲- اگر مرد یا زن جماع (عمل نزدیکی) را در خواب دید، ولی آبش خارج نشد غسل بر او واجب نمی شود.

۳- اگر بعد از بیداری متوجه شد که آب منی خارج شده خوابی هم ندیده باشد غسل واجب می شود.

۴- گاهی (حالا به هر دلیلی) آب لغزنده ای خارج می شود بدون این که ارضا شود، به این آب (مَذی) گویند و غسل را واجب نمی کند و باید شسته شود و لباسی هم که به وسیله ی آن آب خیس شده باید شسته شود.

۵-اگر در ابتدای غسل، نیت وضو را هم داشته باشد هر دو(غسل و وضو)  بر طرف می شود به شرطی که بعد از غسل به عورت خود دست نزند.

۶-غسل و حمامی که بعد از این سستی و رخوت انجام می گیرد علاوه بر نظافت و پاکی و همچنین نشاط و شادابی که در پی دارد موجب دریافت پاداش فراوان از جانب خداوند متعال می گردد چرا که عبادت است .

نتیجه

هیچ کدام از احکام الهی بدون حکمت و فلسفه نیست؛ یافته ها و تحقیقات علمی و پزشکی مؤید این مطلب است. هر کدام ازاحکام الهی دارای فواید جسمی و روحی – معنوی هستند. حمام و دوش گرفتن بعد از ارضا شدن یک واجب و تکلیف شرعی است که باید شرایط و ارکان آن رعایت گردد. بدون برطرف نمودن غسل نماز و عبادات باطل هستند.

منابع فارسی و عربی:

۱-تجلّی حکمت در فلسفه ی پزشکی احکام؛ محمد عزیز حسامی

۲-فقهُ المنهجی، ج ۱، بخش احکام

۳-فقهُ المتقین، ج۱؛ بخش احکام

۴-فقهُ السّنه،ج۲؛ بخش عبادات

سنایی،دبیر قرآن، عربی و دینی

از طريق
محمد امین سنایی
منبع
http://sozimihrab.org/
برچسب ها

محمد امین سنایی

@نویسنده و مترجم @ آذزبایجان غربی - مهاباد @ شغل : امام جماعت مسجد

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفا نظرات خود را با حروف کوردی یا فارسی تایپ کنید
نظرات حاوی مطلب توهین آمیز یا بی احترامی به اشخاص ، عقاید دیگران، و مغایر با قوانین کشور منتشر نمی شود
نظرات پس از تائید منتشر می شود

همچنین ببینید

بستن
بستن