فقه و فتاوی

فتواهایی در باره روزه و رمضان(۲)

مبطلات روزه

ابن حزم می گوید : موارد زیر روزه را باطل نمی کند: 

” حقنه”  /  یعنی تزریق

“سعوط”  /  یعنی بخور

پس قطره چکاندن در گوش ، استعمال سوند ، استنشاق هرچند به حلق برسد،  مضمضه  اگرچه بدون عمد وارد گلو شود ،  سورمه کشیدن در شب یا روز ،  وارد شدن ذرات آرد و حنا و مواد عطری و حنظل یا هر چیز دیگر ، مگسی که بدون اختیار وارد گلو شود، …  . 

*ابن حزم برای ادعای خود استدلال می کند و می گوید :

“خداوند ما را در حال روزه داری از خوردن و آشامیدن و جماع و استفراغ عمدی و ارتکاب گناهان نهی فرموده است، بنابراین به هر آنچه از جلو یا عقب ،  یا گوش و یا چشم و بینی یا هر سوراخ دیگر شکم یا سر وارد بدن شود اصطلاحا خوردن و آشامیدن نمی گویند ؛  و خداوند جز  خوردن و آشامیدن هیچ چیز دیگری را مادام که حلال باشد بر روزه دار ممنوع نساخته است .”

* ابن تیمیه راجع به سرمه کشیدن و تزریق و استعمال سوند و رساندن دارو به دورن انسان از طریق زخم ها و …  می گوید : 

“اظهر  این است که چنین مواردی روزه را باطل نمی کند ؛  زیرا  روزه  از ارکان مهم  دین اسلام  است که همه مردم اعم از خاص و عام با آن آشنایی داشته باشند .  بنابر این اگر چنین مواردی را خدا و پیامبر ( ص)  بر شخص روزه دار حرام می کردند و روزه با آنها باطل می شد ، بر پیامبر خدا لازم می آمد که آنها را بیان دارد و اگر مطرح می نمود صحابه نسبت به آنها آگاهی می یافتند و همانند سایر احکام شریعت آن را به امت ابلاغ می کردند .

وقتی که هیچ اهل علمی در این ارتباط از پیامبر خدا(ص) هیچ گونه حدیثی را  نه صحیح ، نه ضعیف ، نه مسند  و نه مرسل بیان ننموده است ، در می یابیم که آن حضرت در این باره مطلبی مطرح ننموده اند . 

معنای ساده روزه یعنی خود داری از خوردن و آشامیدن و مباشرت با زنان که بر هیچکس پوشیده نیست. نص صریح قرآن نیز فقط در این سه مورد است  و معنی این امور نهی بر هیچ کس پوشیده نیست .

در عهد نبوت ، اعراب بادیه نشین معنی آن را می دانستند و برای فهم و درک معنی خوردن و آشامیدن نیاز به تعریفهای منطقی نداشتند ؛

ونیز حکمت و فلسفه روزه که عبارتند ازاطاعت و بندگی خداوند متعال ترک خواهشهای نفسانی و جلب رضایت او بر کسی پوشیده نیست . 

 

شخص روزه داری که از روی فراموشی بخورد و بنوشد ، باید بقیه روز را امساک کند و روزه اش را به اتمام رساند و شکستن روزه آن روز برای وی جایز نمی باشد . 

مضمضه و استنشاق در وضو  ؛ بنا به فتوای پیشوایان مذاهب : ابو حنیفه و امام مالک  و امام شافعی جزء مستحبات وضواست و بنابر فتوای امام احمد جزئی از شستشوی صورت به حساب می آیند و انسان به این دو عمل امر شده است ؛ بنابر این انجام آن دو  خواه واجب باشند یا مستحب ،  شخص روزه دار و غیر روزه دار نباید آن را ترک نماید .

البته وظیفه شخص مسلمان این است که در ایام روزه داری در مضمضه و استنشاق ، همانند روزهایی که روزه نیست زیاده روی و افراط نکند . 

استعمال داروی تنقیه و شیاف و امثال آنها ، همه اینها امکان دارد که جزئی از آنها وارد شکم بشود اما چون از منافذ و راهی طبیعی وارد شکم نمی شوند ، حکم خوردن و آشامیدن را ندارند  و انسان پس از استعمال این چیزها احساس آرامش و مانند آن را نمی کند با وجود این دانشمندان قدیم و جدید حکم کرده اند که این موارد به دو گروه سخت گیر و آسانی تقسیم شده اند . 

بعضی از دانشمندان حکم کرده ند که این موارد موجب بطلان روزه می باشند .

بعضی دیگر گفته اند : به خاطر اینکه این چیزها از راههای طبیعی و عادی وارد شکم نمی شوند روزه را باطل نمی کنند . 

نهادن مرهم و مانند آن  در مقعد برای کسی که مبتلا به بواسیر و امثال آن است و همچنین استعمال داروی تنقیه برای کسآنی که دچار یبوست شده اند ، روزه را باطل نمی کند . 

?مسواک زدن  در حال روزه و همه وقت ، چه اول و چه آخر روز مستحب است . همانطور که قبل از آغاز و پایان روزه مستحب می باشد .مسواک زدن یک سنت است که پیامبر خدا (ص) بدان سفارش نموده است .

(السواک مطهر للفم مرضاه للرب)پیامبر برای این کار در زمان روزه دار بودن و یا نبودن فرقی قائل نشده اند .

 

* اما راجع به خمیر دندان ، احتیاط در استفاده از آن بهتر است ؛ مبادا چیزی از آن به درون گلو انسان روزه دار فرو رود ، زیرا آنچه به حلق انسان فرو رود  نزد بیشتر علمای اسلامی   مبطل  روزه  است ؛ پس   شایسته است انسان مسلمان از آن پرهیز کند و استفاده از خمیر دندان را به زنان بعد از افطار به تاخیر اندازد ، ولی هرگاه شخص روزه دار هنگام استفاده از خمیر دندان رعایت احتیاط بکند و در عین حال ، بدون اختیار اندکی از آن به حلق فرو رود ، مورد عفو و بخشش خداوند متعال قرار خواهد گرفت .

 

تهیه و تدوین / بیان عزیزی.خرداد۱۳۹۵

بخش نخست فتواهای رمضانی

برچسب ها

بیان عزیزی - پاوه

استان کرمانشاه - پاوه مترجم

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفا نظرات خود را با حروف کوردی یا فارسی تایپ کنید
نظرات حاوی مطلب توهین آمیز یا بی احترامی به اشخاص ، عقاید دیگران، و مغایر با قوانین کشور منتشر نمی شود
نظرات پس از تائید منتشر می شود
بستن