اندیشهعقاید

هۆکاری زیاد بوونی ڕزق و ڕۆزی(بەشی یەکەم )

✳️چەند ڕێگایەک بۆ زیاد بوونی ڕزق و رۆزی :

ئینسان لەو کاتەی کە دێتە سەر زەوی و چاوی بە دنیای ڕوون هەڵدێ ، لەحەول و تەقالا و تێکۆشان دایە تا پێداویستیەکانی ژیانی خۆی دابین کا ، وەک بلێی : لەحەولی پەیدا کردنی ڕزق و ڕۆزی خوی دایە . هەر لەمناڵێکی تازە لەدایک بووە بگرە ، کە بە چەک و ئەسلەحەی گریان، دایکی خۆی مەجبوور دەکا شیری پێ بدا و تێری کا ، تا ئەو کەسەی گەورە بووە و دەیهەوێ هەموو ئەو ڕێگایانە تاقی کاتەوە کە دەیزانێ و بەمێشکی دەگا بۆ وەدەست خستنی بژێویی خۆی و پەیدا کردنی ڕزق و ڕۆزی بۆ ماڵوو خێزانی !

بە کورتی : ئینسانی ئەوڕۆ هەتا بلێی تێدەکۆشی و زڕینگی بە خەرج دەدا تا لە هاونەوعانی خۆی دوا نەکەوێ و بەشی خۆی لەو ڕزقەی خودا دایبەزاندۆتە سەر زەوی، بپچڕێ و بۆ ئەو کارەش هەموو ئه سبابە مادیەکان چ ڕەواو چ ناڕەوا ، بەکار دەهێنێ !

بەڵام پرسیارێک دێتە گۆرێ : ئایا تەنها ڕێگای زیاد بوونی ڕزق و ڕۆزی و وەدەست خستنی ، هەر ئەو ڕێگا ماددیانە و ئەسبابە دنیاییەکانن؟

لە جوابدا دەڵێین : نادرووستە دونیا مەیدانی بەکارهێنانی ئەسباب و موسەبەباتە و ئینسانی ئیمانداری ژیر و وریا و عاقڵ ، نابێ لەو هۆکارە مادییانە غافڵ بێ ، و دەبێ بە دڕووستی و بە شێوەی ڕەوا ، بەکاریان بهێنێ بۆ وەدەست خستنی ڕزق و ڕۆزی و کارو باری خۆی .

بەڵام دەبێ ئەوەش بزانین ، خودای گەورە کە ڕازقی ڕزقی مەخلوقاتی خۆیەتی ، لەگەڵ ئەوەی مروڤەکان هاندەدا بۆ پەیدا کردنی ڕۆزی خۆیان سەبەبە ماددیەکان بەکار بهێنن ، لەهەمان کاتدا ڕێگا و ئەسبابە مەعنەویەکانیشمان پێ نیشان دەدا و وەک ئەمرو دەستورێک ، فەرمانمان پێدەدا بە بەکارهێنانیان ، تا بە هۆی ئەو ئەسبابە مەعنەویانە ، بتوانین ڕزق و ڕۆزی خۆما زیاتر کەین و ڕێش خۆش بێ ، بۆ ئەنجام دانی کارو باروو بەدەست هێنانی پێداویستیەکانی خۆمان .

ئێستاش باس لە دوو ڕێگا لەو ڕێگا مەعنەویانە دەکەین کە هۆکارن بۆ زیاد بوونی ڕزق و ڕۆزی :

۱- تۆبە و گەڕانەوە و (ٳستغفار) هۆکارە بۆ زیاد بوونی ڕزق و ڕۆزی .

خودای گەورە لەسەر زمانی پێغەمبەر نوح (سڵاوی خودای لەسەر) دەفەرموێ :

“فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ إِنَّهُ کَانَ غَفَّاراً ‏٭یُرْسِلِ السَّمَاء عَلَیْکُم مِّدْرَاراً ‏ ٭وَیُمْدِدْکُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِینَ وَیَجْعَل لَّکُمْ جَنَّاتٍ وَیَجْعَل لَّکُمْ أَنْهَاراً ‏” [نوح ٫ ۱۰تا۱۲]

دەفەرموێ : “بەردەوام پێم دەکوتن ، ئێوە داوای لێخۆشبون لە پەروەردگارتان بکەن ، چونکە بەڕاستی ئەو زاتێکی لێخۆشبووە ٭ بارانتان بە خوڕەم و لێزمە بۆ دەبارێنێ ٭ بە هۆی بەخشینی ماڵ و سامان و ئەولاد یارمەتیتان دەدا و باخ و باخات و ڕووبارو چۆم و جۆگەتان بو بەدی دەهێنێ. “

خودای گەورە لەو ئایەتە موبارەک و پیرۆزەدا باس لە یەکێک لە هۆکارە مەعنەوێکان دەکا بۆ زیاد بوونی ڕزق و ڕۆزی و کرانەوەی دەرووی خێری خۆی ، ئەویش تۆبە و گەرانەویە بۆ لای خودای بەخشەندەو پەشیمان بوونەوەیە لە تاوان و گوناهەکان ، ئەو ڕێگایەی کە واجبە ئینسان بیگرێتە بەر و نابێ سستی تێدا بنوێنێ .

ئەوەتا خودای گەورە لەسەر عەبدەکانی بە پیویست دەزانێ ، بگەڕێنەوە لە گوناه و هەڵە و تاوانیان و تۆبە بکەن 

وەک دەفەرمۆێ : ‏

“یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَهً نَّصُوحاً… “

“ئەی ئەو کەسانەی باوەرتان هێناوە ، بە تۆبە و پەشیمان بونەوەیەکی ڕاستەقینە ڕوو بکەنەوە خودا …”

هەروەها خودای گەورە نائومێدی لە رەحمەتی خۆی ، بە تاوانێکی زۆر گەورە دەزانێ و فەرمان بە پێغەمبەر (د.خ) دەدا کە بە عەبدە گوناهبارەکانی ، ئاوا بڵێ :

“قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَهِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ ‏”

  ئه‌ی پێغه‌مبەر(صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: خودا ده‌فه‌رموێ : ئه‌ی به‌نده‌کانم.. ئه‌وانه‌ی که خۆتان گوناهبار کردووه و هه‌ڵه‌تان زۆره‌، نائومێد مه‌بن له ڕه‌حمه‌تی خوا، چونکه به‌ڕاستی ئه‌گه‌ر ئێوه ته‌وبه‌ی ڕاست و دروست بکه‌ن، خوا له‌هه‌موو گوناهو هه‌ڵه‌کانتان خۆش ده‌بێت، چونکه بێگومان ئه‌و خوایه زۆر لێخۆشبوو لێبورده‌یه و زۆر به سۆزو میهرانیشە .

جا مادام ئینسانی مسوڵمان ڕوویلە پەروەردگاری خۆیو کرد و ڕێگای تۆبەی هەڵبژاردوو پەشیمان بۆوە لە کردەوە نالەبارەکانی ، وەعدەی خاوەنەکەی دەیگرێتەوە و شاملی حاڵی دەبێ و بەرەکەت دەکەوێتە نێو ڕزق و ڕۆزی و کارو باری و خوداوەندی تاقانە دەرووی خێری لێ دەکاتەوە و نیازەکانی بەراوەردە دەکا

هەروەک خۆشەویست لە فەرمودەیەکی زێڕین دا دەفەرمۆێ :

“مَنْ ٲکثر من الِاسْتِغْفَار جَعَلَ اللَّهُ لَهُ مِنْ کُلِّ ضِیقٍ مَخْرَجًا، وَمِنْ کُلِّ هَمٍّ فَرَجًا، وَرَزَقَهُ مِنْ حَیْثُ لَا یَحْتَسِبُ “. [سنن ابن ماجه ( ۳۸۱۹ )مسند أحمد ( ۲۲۳۴ )]

“کەسێک کە زۆر تۆبە و (استغفار) بکا ، خودای گەورە بۆ هەر تەنگانەیەکی فەرعانەیەک دادەنێ و بۆ هەر غەمێکی ، خۆشی و کرانەوەیەک قەرار دەدا و لە جێگایەکەوە ڕزقی بۆ دەنێرێ کە بۆ خۆشی پێی نازانێ لە کوێوە پێی بەخشراوە .”

ئەوە بەکورتی باسی هۆکارێک بوو لە هۆکارە مەعنەوێکان، بۆ زیاد بوونی بەرەکەت و ڕزق و ڕۆزی ، کە ئەگەر ئینسان لە ژیانی ڕۆژانەی خوێدا بیگرێتە بەر ، خوداش بە نەزەری لوتف و رەحمەت دەروانێتە کار و باری .

۲-” توکل ” و پشت بەستن بە خودای تاقانە هۆکارێکی دییە بۆ زیاد بوونی ڕزق و ڕۆزی .

پیش هەموو شتێک با بزانین مانای “توکل” چیە ؟

لە مانای( “توکل” ) دا ، شێخ عبدولقادری گیلانی (رح) لە کتێبەکەی خۆیدا بە ناوی “الغنیە” ، لەزمان شێخ جنید (رح) وە دەفەرموێ :

” توکل ” یانی بە تەواوی ڕوو کردنە خودا و ڕوو وەرگێڕان لە غەیری ئەو .”

هەروەها دەفەرمۆێ : دەستەیەکی دی دەڵێن :

“توکل” یانی : “قەناعەت و ئیکتیفای عەبد و بەندەی زەلیل بە خاوەن و پەروەردگاری جەلیل “

وەک پشت بەستنی ئیبراهیمی خەلیل بە خوداوەندی واڵا مەقام و جەلیل ، ئەو کاتەی بە جورەئیلی ئەمینی کوت : کارێکم بە تۆ نییە و تەنها پشتی بە خودای تاقانە بەست .

یان کوتویانە : “توکل” ئەوەیە کە ؛ ئینسان کارو بارەکانی خۆی بە خودای بێ هاوتا بسپێرێ و تەنها پشت قاییم بێ بەو و واز بهێنێ لە غەیری ئەو .

ئیمام فەخری ڕازی (ر.خ) دەفەرمۆێ : یەکێک لەو ئەزموون و تەجروبانەی کە لە ژیانی خۆمدا وەدەستم خستوە ئەوەیە : هەر کاتێک ئینسان کارەکانی خۆی بە غەیری خودا بسپێرێ و (توکل) ی بە غەیری پەروەردگار ، بووبێ ، ئەوە بە بەڵا و گرفت و نارەحەتیەکی زۆر و دژوار دوچار دەبێ ، بەڵام هەر کات پشت بە خودای تاقانە ببەستێ و تەنها متمانەی لەسەر ئەو بووبێ و جگە لە خودا (توکل)ی بە کەسی دی نەکردبێ ، هەموو کارەکانی بە باشترین شێوە بەڕێوە دەچن و درووست دەبن.

دەشفەرموێ : ئەزموونی پەنجا ساڵ تەمەنم تا ئێستا ، ئەوەم پێ دەڵێ : ” هیچ خێرو مەسڵەحەتێک بۆ ئینسان نییە ، مەگەر ئەوەی خۆی بە خاوەنەکەی بسپێرێ و لە قەید و بەندی هەموو کەسێکی دی خوی ڕزگار و دەرباز بکا “

٭ لەو دنیا پڕ لە ئاشووب و پڕگرفت و گرانییەدا ، لە کاناڵی “سۆزی میحراب” چاوم بە وێنەی میوە فرۆشێک کەوت ؛ لە سەر عارەبانەکەی خۆی نووسیبووی :

” کیف اخاف من الفقر و انا عبد الغنی “

واتە : “چۆن لە فەقیری و دەست تەنگی دەترسێم لە حاڵێکدا بەندەی خودایەکی بێ نیازو دەوڵەمەندم “

بەڕاستی ئەگەر ئەوە مانای “توکل” نەبێ ئەی چی دەتوانێ ئەو مانایە بگەیەنێ؟

جا خودای گەورە دەیهەوێ ئێمەی ئینسان بەو متمانەو (توکل)ە بگەیین کە زانایان لە مانای ئەو وشەیەدا (توکل) کوتویانە ، بۆیە ئەمرمان پێدەکا و دەفەرموێ :

“… فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللّهِ إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِینَ ‏”[آل عمران/۱۵۹]

“هەر کات ، ویستت کارێک دەست پێ بکەی ، پشت بەخودا ببەستە ، چونکە بەڕاستی خودا ئەو کەسانەی خۆش دەوێ کە پشتی پێ دەبەستن. “

خودای پەروەردگار لەو ئایەتە پیرۆزەدا ئەمرو فەرمان دەدا بە پشت بەستن بە خۆی و ڕاشی دەگەیەنێ ئەو کەسانەی (توکل)یان بە خودایە ، پەروەردگار ، خۆشی دەوێن .

جا لەگەڵ ئەوەی پشت بەستن و (توکل) کردن بە خودا ، واجبە و ئیماندار بە هۆی متمانە کردن پێی ، دەبێتە مەحبووبی ئەو ، ئەگەر هەستێ بە ئەنجام دانی ئەو واجبە ، ئەوە جگە لەوەی واجبێکی لەسەر شانی خۆی لابردوە و خۆی کردۆتە خۆشەویستی خودا ، لە هەمان کاتدا بۆتە سەبەبی زیاد بوونی ڕزق و ڕۆزی و بەرەکەت لە کارەکانی خۆی دا وەک پێغەمبەری خێرو ڕەحمەت (د.خ) دەفەرموێ :

” لَوْ أَنَّکُمْ کُنْتُمْ تَوَکَّلُونَ عَلَى اللَّهِ حَقَّ تَوَکُّلِهِ لَرُزِقْتُمْ کَمَا یُرْزَقُ الطَّیْرُ، تَغْدُو خِمَاصًا وَتَرُوحُ بِطَانًا ” [ ترمذی (۲۳۴۴ )سنن ابن ماجه ( ۴۱۶۴ )مسند أحمد ( ۲۰۵, ۳۷۰, ۳۷۳ )]

“ئەگەر ئێوە بەو جۆرە پشت ببەستن بە خودا کە شیاوی “توکل” و متمانە پێ کردنێەتی ، ئەوە ڕزقتان دەدا هەروەک چۆن باڵندەکان ڕۆزی دەدا ، ئەو کاتەی بە برسێتی و زگی خاڵی (لەهێلانەکەیان) بەیانیان وەدەر دەکەون و شەو بە تێری و زگی پڕ دەگەڕێنەوە .”

ئەوەتا پێغەمبەر (سڵاوی خودای لەسەر بێ) نەتیجەو بەرهەمی “توکل ” کردن بە پەروەردگارمان بۆ ڕوون دەکاتەوەو خاترجەممان دەکا مادام پشت ببەستین بە خودا ، ئەویش نائومێدمان ناکا و ڕۆزی خۆیمان بۆ دەنێرێ و بێ بەشمان ناکا لە کانگای رەحمەتی خۆێ .

بۆیە ئێمەی مسوڵمان ، پێویستە وەک ئەرک و واجبێک ، فەرمانی خودای گەورە بەرێوە بەرین و بە چاوێکی پڕ لە ئەسرینەوە ، بگەڕێنەوە بۆ لای خودای پەروەردگار و واز لە گوناحەکانمان بهێنین و لە هەموو تاوانەکانی ڕابردوومان پەشیمان بینەوە وڕێگای تۆبە و(استغفار) بگرینە بەر و بۆ قەرەبوو کردنەوەی خراپەکانمان و درووست کردنی داهاتویەکی باشتر و پڕ خێرتر “توکل” بکەینە سەر خودای بێ نیاز و پشت بە قودرەتی بێ سنووری ببەستین تا : هەم ببینە خۆشەویستی خودای میهرەبان و خاوەن سۆز ،
وەک دەفەرموێ :

إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ .[بقره/ ۲۲۲] إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِینَ ‏[آل عمران/۱۵۹]

هەم دەروازەی خێر و بەرەکاتی ئاسمانەکان و سەر زەوی لەسەر خۆمان بکەینەوە .

جا وەک لە سوننەتی پێغەمبەر(د.خ) هاتوە با ڕۆژانە سەد جار بلێین :

“ٲستغفرالله و ٲتوب ٳلیه “

هەر کاتێکیش لەماڵێ دەرکەوتین – بۆ ئەنجام دانی کارو بارەکانمان- با بلێین :

“بسم الله ، توکلت علی الله ، ولا حول ولا قوه ٳلا باالله “

✍ یونس سولەیمان زادە/قەڵاجۆغە

از طريق
یونس سلیمان زاده
منبع
sozimihrab
برچسب ها

یونس سلیمان زاده

استان آذربایجان غربی- بوکان نویسنده و مترجم فعال و دعوتگر دینی

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفا نظرات خود را با حروف کوردی یا فارسی تایپ کنید
نظرات حاوی مطلب توهین آمیز یا بی احترامی به اشخاص ، عقاید دیگران، و مغایر با قوانین کشور منتشر نمی شود
نظرات پس از تائید منتشر می شود
بستن