دعوت اسلامیعبادات

چرا بعد از رمضان دچار سستی می شویم ؟!

بعد از رمضان باید چکار کنیم؟ این سؤالی است که دعوتگران بعد از پایان یافتن این ماه مبارک می­پرسند، و این بدان خاطر است که می­بینند بسیاری از مسلمانان آنچه را که در ماه رمضان از قبیل روزه، شب­زنده داری، ذکر و تلاوت قرآن انجام می­دادند با پایان یافتن ماه رمضان، آن را ترک می­کنند و به غفلت و سرگرمی بر می­گردند تا جایی که این پدیده به یک امر آشکاری تبدیل شده است، آنجا که  در ماه رمضان مساجد از نمازگزاران، تلاوت کنندگان و ذاکرین پر می­شوند اما بعد از رمضان از ترک شدن خود توسط این مردم ناله سر می­دهند و از جدایی و دوری شکایت می­کنند و جز تعداد اندکی بدان رفت و آمد نمی­ کنند و این پدیده از اصلاحگران می­طلبد که به فکر چاره­ای باشند تا کجی را راست کرده و خلل را معالجه نمایند.

اگر به اسباب این پدیده، مراجعه کنیم، می­بینیم که یکی از مهم­ترین  اسباب آن،  این است که رمضان در نظر  بسیاری از مسلمانان از چهار چوب عبادت به عادت تبدیل شده است. بسیاری از مردم فقط به این دید به ماه رمضان می­نگرند که رمضان ماهی است که  باید کارهای معینی را در آن انجام داد و نباید در انجام آن با مردم مخالفت کند، مثلاً برخی را می­بینیم با وجود این­که نماز نمی­خوانند اما روزه می­گیرند و چه بسا به نماز تراویح اهمیت زیادی می­دهند بدون این­که چنان اهمیتی به نماز واجب بدهند و همچنین آنچه که بر این ادعا تأکید می­کند این است که آنها با منطق عادت، در رمضان به عبادت می پردازند  و به این خاطر است که این ماه، آن تغییرات  لازم را در زندگی آنان ایجاد نمی­کند و لذا با پایان یافتن رمضان آنان هم به عادت­های خود که قبل از رمضان داشتند، بر می­گردند.

سبب دیگری نیز وجود دارد و انسان مسلمان – هرچند که گناه کار باشد – آن را درک می­کند و آن عبارت است از جوّ ایمانی در این ماه مبارک که در نتیجه­ی آن که خداوند شیاطین را به زنجیر می­کشد و دلها به عبادت خداوند رو می­کنند و درهای بهشت باز، و درهای دوزخ بسته می­شود. همه­ی این موارد انسان مسلمان را برای تقرب به خداوند  و دوری از نافرمانی و گناهان یاری می­کنند لذا با پایان یافتن رمضان و تغییر این حال و هواها، انسان گناه­کار به گناهش باز می­گردد.

یکی دیگر از این اسباب،  ضعف و سستی بعد از حماسه و نشاط است که به نفس­های ضعیف راه می­یابد، این پدیده در کاهش یافتن نمازگزاران در شب­های پایانی رمضان در نماز تراویح برخلاف ابتدای ماه، قابل مشاهده است. عبادت هرچند که تأثیر بزرگی در اطمینان و آرامش نفس دارد اما به مجاهده و غلبه کردن بر نفس و هواهای آن نیاز دارد؛ زیرا نفس آدمی بر  علاقه به راحتی و آسایش، نشستن و چسبیدن به امور زودرس سرشته شده است.

برای علاج این پدیده باید مسلمان با بندگی پروردگارش آشنا گردد و این­که این بندگی دایمی و همیشگی است و مقید به زمان و مکان خاصی نیست و وظیفه انسان مؤمن تا لحظه آمدن اجلش پایان نمی­پذیرد. امام حسن بصری رحمه الله گفت: خداوند برای پایان کار مؤمن وقتی را جز مرگ تعیین نکرده است. سپس این آیه را تلاوت کرد که خداوند می­فرماید: « وَاعْبُدْ رَبَّکَ حَتَّى یَأْتِیَکَ الْیَقِینُ»[الحجر:۹۹]پروردگارت را تا آنگاه که یقین (یعنی مرگ) به سویت آید، بندگی کن.

لازم است مسلمانان بدانند که این ماه، ماه با فضیلتی است که خداوند به فضل و احسان خود آن را به آنان عطا کرده است تا در آن بیشتر از گذشته خود را به خداوند نزدیک کنند و برای انجام کارهای خیر سرعت بگیرند. اگر رمضان این­گونه در دل مسلمان قرار گیرد در طول عمرش بر عبادت و بندگی پروردگارش حریص خواهد بود که شروع یا پایان یافتن ماه رمضان او را از اعمال نیک باز نمی دارد.

در خصوص سستی و ضعف، لازم است که مسلمان بداند عبادت غالبًا بر خلاف هوی و خواسته­های بنده است که این امر در ابتدا مقتضی مقداری تلاش و تحمل مشقت است تا آنگاه که نفس او بدان انس گیرد سپس بر امر خداوند استقامت ورزد. خداوند می­فرماید: «وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِینَ‏»؛ کسانی که برای(رضایت) ما به تلاش ایستند و در راه (پیروزی دین) ما جهاد کنند، آنان را در راههای منتهی به خود رهنمود می‌گردانیم، و قطعاً خدا با نیکوکاران است. [العنکبوت:۶۹] در حدیثی صحیح از رسول خدا صلی الله علیه وسلم روایت است که فرمود: «حُفّت الجنّه بالمکاره وحُفّت النار بالشهوات»؛ بهشت به سختی ها و دوزخ به شهوتها احاطه داده شده است. [به روایت امام مسلم]

پیدایش سستی و ناپایداری بعد از جدیت و نشاط، امری است که از هر عمل کننده ای دیده می­شود چنان که رسول خدا صلی الله علیه و سلم می­فرماید: «إنّ لکلِّ عَمَلٍ شِرَّهً وَلکُل شِرَّهٍ فَتْرَهٌ فمن کان فَتْرَتُهُ إِلَى سُنَّتی فقدِ اهْتَدَى ومَنْ کانَتْ إِلَى غَیْرِ ذلِک فقد هَلَکَ»؛ بی گمان برای هر کاری شور و نشاطی است و هر شور و نشاطی،  نوعی سستی و ناپایداری به د نبال دارد، هر کس در حالت سستی هم، رویش به سوی سنت من باشد، در حقیقت هدایت یافته است و هر کس از کار خوب سست شده و به سوی غیر سنت من رود، در واقع هلاک شده است. [به روایت امام احمد ، صحیح الجامع۲۱۵۲]

ولی آنچه که از آن نهی شده، این است که سستی، او را به کوتاهی در فرایض و واجبات و ارتکاب حرامها و منهیات بکشاند.. امام ابن قیم رحمه الله می­گوید: فاصله هایی برای سالکین، امری لازم است، هر کس در حالت فتور و سستی ، رویش به نزدیک شدن به خداوند و محکم کاری باشد و  آن سستی او را از فرایض و واجبات خارج نکند، و در حرام داخل ننماید، امید است که به بهتر از ماقبل بر گردد. و حضرت علی رضی الله تعالی عنه فرمود: «نفس آدمی دارای رو کردن و پشت کردنی است، پس هر وقت رو کرد، آن را با عزیمت و عبادت بگیر و هر وقت پشت کرد، به واجبات و فرایض اکتفا کن.»

مسلمان هر وقت در نفس خویش احساس تنبلی و سستی کرد، نبایدجواب آن را بدهد و به طور کلی دست از عمل بکشد بلکه باید نفسش را با چیزی از حکمت معالجه کند و آن را از تفریح و سرگرمی مباح باز ندارد همچنان که نباید دست از کار بردارد. بلکه باید بین این دو موازنه ای برقرار کند تا نفسش – هنگامی که آن را به انجام عبادت مجبور می کند- از عبادت و بندگی خداوند نفرت نکند و نباید عنانش را رها کند تا در دریای لهو و لعب و معاصی بدون مراقب و نگهبان شناور باشد. پس میانه روی را در پیش بگیرید تا به مقصد برسید.

بی گمان کسی که از رمضان استفاده ی درست بنماید، باید حال او بعد از رمضان از حال او در قبل از رمضان بهتر شود؛ چرا که یکی از نشانه های قبول شدن کار نیک، این است که بعد از آن نیز کار نیک انجام دهد و از نشانه های مردود شدن کار نیک شخص، این است که بعد از انجام کار نیک، به گناه و نافرمانی برگردد.

پس برادر و خواهر روزه دارم! بر مداومت بر اعمال صالحی که در این ماه بدان عادت می گیرید، حریص باشید؛ چرا که دوست داشتنی ترین کارها در نزد خداوند آن است که شخص بر آن مداوت داشته باشد هر چند که اندک باشد. در صحیح بخاری روایت است که از حضرت عائشه رضی الله عنها در خصوص کار پیامبر صلی الله سؤال شد، گفت: «کار آن حضرت همیشگی بود و بر کاری که انجام می داد مداومت می کرد» یعنی کارش مانند بارانی که بردوام می بارد و قطع نمی شود، استمرار داشت.

اگر ما از ماه رمضان خداحافظی کردیم، این را بدانید که مؤمن هیچ وقت با عبادت و بندگی خداوند خداحافظی نمی کند تا آنگاه که روح در بدن دارد. اما کسانی که با شروع عید مساجد، و عبادتها را ترک می کنند، بندگان خوبی نیستنتد که تنها در ماه رمضان خدا را می شناسند. خداوند می فرماید: « قُلْ إِنَّ صَلاَتِی وَنُسُکِی وَمَحْیَایَ وَمَمَاتِی لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ* لاَ شَرِیکَ لَهُ وَبِذَلِکَ أُمِرْتُ وَأَنَاْ أَوَّلُ الْمُسْلِمِینَ»؛ بگو : نماز و عبادت و زیستن و مردن من از آن خدا است که پروردگار جهانیان است. خدا را هیچ شریکی نیست، و به همین دستور داده شده ام، و من اوّلین مسلمان هستم. [انعام: ۱۶۳-۱۶۴] زندگانی باید همه؛ در همه احوال، اوقات و شرایط و ظروف برای خدا باشد.

برادر و خواهر روزه دارم! از نسیم های درخشان رمضان، کلیدی را  برای سایر ماه های سال قرار دهید و بر عبادت و بندگی پروردگار استقامت و پایداری کنید و بر کارها مداوت داشته باشید هرچند که اندک باشد و از خداوند بخواهید تا دم مرگ شما را بر کارهای خوب ثابت قدم بدارد.

منبع: اسلام ویب

ترجمه: خالد ایوبی نیا

از طريق
خالد ایوبی نیا
منبع
sozimihrab
برچسب ها

خالد ایوبی نیا

استان آذربایجان غربی - ارومیه مترجم - نویسنده فعال دینی و حافظ قرآن

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفا نظرات خود را با حروف کوردی یا فارسی تایپ کنید
نظرات حاوی مطلب توهین آمیز یا بی احترامی به اشخاص ، عقاید دیگران، و مغایر با قوانین کشور منتشر نمی شود
نظرات پس از تائید منتشر می شود
بستن