اندیشه

کەسایەتی و باوەڕ بەخۆ بوون

سروشتی مرۆڤ وایە کە گەیشتە ماڵ و دەسەڵات، دەست دەکا بەچەوسانەوە. ناهێڵێ ژێردەستەکانی لە هیچ بوارێک، گەشەبکەن.
گەلی کورد لە مێژە بۆتە یەکێک لەو ژێر دەستانە کەهەتا ئێستا هەزاران وەچە ی لێکەوتۆتەوە کەهەست بە ژێر دەستی دەکەن.
هەرچەند خاوەنی زمانێکی دەوڵەمەند و فەرهەنگێکی ڕەسەن و مێژووییکی کۆنە بەڵام هەر گیز وەک گەلێکی ئازاد و ڕەها فکر ناکاتەوە.

بەرەی نوێ، کە بەرهەمی ئەو بیر و بۆچوونەیە ئەگەر مێژوێکی رەسەن نەزانێ و زانیارێکی سەردەمیانە نەبێ بەمتمانەوە خۆ دەدۆڕێنێ و ناتوانێ سەری بەرز بێ لە ئاست فەرهەنگی باڵا دەست و دەسەڵات، خۆ بەکەم دەزانێ.
مامۆستایانی ئایینی و وێژەران و نووسەران و گوندنشینە کان و چیرۆک بێژان و ئەوانی لە بواری ئەدەبی سەرزارەکی چالاکیان نواندوە وەک کۆڵەکەیەکی قایم ، باڵاخانەی ئەدەبی کوردیان ڕاوەستاندوه و لە ڕووخان و تەپین پاراستوویانە.

حوجرە لەمێژووی کورد شوێنێکی بەرچاوی هەبوە.وێنەی کۆلێژێک وابوە کە سەدان و هەزاران نووسەرو شاعیر و مێژوو ناس و شۆڕشگێڕی بارهێناون و ڕەوانەی کۆمەڵگای کردوون.
تاکی کورد ئەگەر ویژدان و ئەمەگی هەبێ هەر گیز ئەو ڕاستییە مێژووییە ناشارێتەوە کە مامۆستایانی ئایینی وحوجرە، چ ڕۆڵێکی گرینگیان لە سەر ئەدەب و نەتەوەی کورد هەبوە.
هەر لە بەڕێزان ئەحمەدی خانی و پێرە مێرد و مەحوی و ناڵی و وەفایی و قانع و مەولەوی و بێخود و مودەریسەکان و شێخ ڕەزا ڕا بگرە هەتا هەژارو هێمن وفایەق بێکەس و سەر شۆڕشگێڕەکان کاروانی خەبات .تێکڕا سەریان لەحوجرەو مزگەوتەکانی کوردستان هێناوەتە دەر.

مامۆستایان وێنەی شەڕوانێک بوون کە لە گۆڕەپانی شەری زمان و ئەدەبدا، جەنگاون و سەربەرزانە بۆکەلتوورو زمان و کیانی کوردی ، بوونە پەرژین.
لەهەموو وڵاتێک فەرهەنگی دەسەڵات، دەیهەوێ ژێر چەپۆک و غەیری خۆی له قۆڕ ڕوۆکا .واهەیە بەسووکایەتی کردن، بە نێوی کاری لێکۆڵینەوە،لە باری ڕەوانیەوە، داپۆشینی دقە مێژووییەکان، بەهەموو جۆرێک دەیهەوێ ئەو گەل و فەرهەنگ وزمانە، بە سووک و بێ بنەما نیشان بدا.
جاری وایە زۆر بە ئەنقەست، لەزمان زانایەکی بەکرێ گیراو ،یان کاریکاتۆڕێک و فیلمێک،کار لەسەر ڕەوان ودڵی گەنجان و مناڵانی ژێر دەست دەکەن و ڕەگەز و زمان ولیباسیان ، بەسووک و چرووک و دوور لە شارستانیەت دادەنێن.

ڕەوی سفەتانی فەرهەنگی، بەفێڵ ، تەشەر و سەم پاشی دەکەن و نەخۆشی و ئەتکی فەرهەنگی پەرە پێدەدەن هەر بۆ خۆشیان دەبنە دکتۆرو کارناس و دەرمانیشی بۆ دادەنێن. کە برالە بو ڕەهایی لەو نەخۆشیە ، لاسای ئێمە بکەنەوە. ئەوە چارەی کارە.
گوندو شاخ وکوێستان و هەوارەکان، سەنگەرێک و ئەشکەوتێکی قایم وپتەو بوون بۆ ڕاگرتن و مانەوەی زمان و فەرهەنگی کوردەواری. چوونکە هیچ گەلێک توانایی ئەوەی نەبوو هەڵکاتە سەر کیان و زمان و وڵات، بە مەچەکی ئاسنین و هێزی بەرخۆدان، وڵامی دەدرایەوە.
بەڵام چاخی زانستی سەردەم ، نەتەنیا سنوور بەزێنه بەڵکوو زۆر بە هزرو فکرێکی پیس و چەپەڵ، بە کەلێن وقوژبنی دیوارەکاندا تێدەپەڕێ و پرس بەکەس ناکا. هەرچی لەهەگبەی دابێ هەڵی دەڕێژی و مێشکی گنج وماڵ ،خاپووردەکا و سەر لەنوێ بە کەرەسەو ئامرازی خۆی، دایدەمەزرێنێتەوە. هەرچەندنکۆڵی لە بەهرەو قازانجیشی ناکرێ!

گەنج و لاوی بێ ئاگا لە مێژوو و زمان و فەرهەنگ ،لەوبەستێنە چەپەڵ و نەخۆشیەدا، خۆ ناگرێ دەدۆڕێ .لەلایەک ڕەوشت لەمەترسی دەکەوێ لەلایەکیش، بوون وکەسایەتی کوردی لەکزی دەداو ،دەبێته شێرپەنجەی فەرهەنگی و گەلێک بەناو کورد ،لەمێژوودا ناوی نامێنێ لانی کەم نیوە مردوو دەبێ.
هەم فەرهەنگی دەسەڵات و هەم کەم تەرخەمی خۆمان، دەبنە خۆرەی ، لاشەو ڕووحمان .سرووشتی دەسەڵاتدار بەجێگای خۆی! بەڵام جێگای سەرسووڕمانە کە تاکی کورد بۆ دەبێ بەدەستی خۆی لاق و لەتەری وەبڕێ و ببێتە داردەست و بەکرێگیراوی ئاغا وباڵادەست!

گەلێک دایک و بابی گەنج بۆنێوی مناڵەکوردەکەیان، کەلێن و قوژبنی زمانی دیکە دەپشکنن هەتا نێوێکی بەڕواڵەت باکەلاس و جوان وەبینن یان وشەو دەستەواژەی فارسی و جاری واهەیە زمانێکی دی لەناو ماڵدا بەکاردێنن. یان بە کرینی بەرگ لیباسی دیکە، وردەوردە بەرەی داهاتووی کورد لە زمان و فەرهەنگی خۆی دەتۆرێنن و دەبنە دەسته چیلەو ئاوردووی بێگانە و نەیار.
من بەش بەحاڵی خۆم دژایەتی هیچ زمان و فەرهەنگێک ناکەم و ڕێزیان دەگرم چوون ئەوانیش بەرهەمی خوان و لاینگری خۆیان هەن. بەڵام هەرگیز پێم لەفەرهەنگ و نەریت و زمانی خۆم، گەورەترو بەپێزتر نین.ونابێ ببنە هۆی توانەوی کەسایەتی منی کورد.

پەرەپێدان بەزمانی دایکی، ئەرکێکی ئایینی و نیشتمانییە .نیشتمانپەروەری ڕاستەقینە ڕێز لە فەرهەنگ و زمانی خۆی وگەلانی تریش دەگرێ ، لە ڕەگەزپەرستی و توند و تیژی و سووکایەتی دەرحەق بە گەلانی تر خۆ دەپارێزێ و لەو پەڕی مڕۆڤایەتی و ئایینداری دا، ئەدەب و ڕێزو شارستانیەت دەنوێنێ.
کەسێک مێژوو ومەتەڵ و چیرۆک و دەستەواژە وپەندی خۆی بەکار بێنێ و فێری مناڵان و گەنجانیشی بکا لەباری ڕەوانییەوە متمانەی بەخۆیە و خۆی بەکەم ناگرێ و قەت لەژێر پێی کەسدا ناپلێشێتەوە.
بەپێچەوانە کەسێکیش فەرهەنگ و نەریتی خۆی پێ هیچ نەبێ تووشی نەخۆشیێکی کۆمەڵایەتی بەنێوی(ئێلیناسێۆن) بوە یانی نازانێ کێیە چ کەسایەتێکی هەیە؟کوڕی کێیە؟و ئەرکی چیە؟

هەر کەسێک خۆی پێ نیشتمان پەروەرو گەل دۆست بێ ،بەبێ توندو تیژی و چەک هەڵگرتن و کوشتن و بڕین ،دەتوانی کوردایەتی خۆی بکا وفوو له ئاگری شەڕو هەڵا نەکا و بەخۆشی و تەبایی مافی هەموو گەلان بپارێزێ و بەو پەڕی حورمەت و ڕێز و شارستانیەتەوە کاروانی ژیان بەئامانج بگەیێنێ .

جهانگیر بابایی

از طريق
جهانگیر بابایی
منبع
sozimihrab
برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفا نظرات خود را با حروف کوردی یا فارسی تایپ کنید
نظرات حاوی مطلب توهین آمیز یا بی احترامی به اشخاص ، عقاید دیگران، و مغایر با قوانین کشور منتشر نمی شود
نظرات پس از تائید منتشر می شود
بستن