گوناگون

گه‌ڵای دارستانه‌کان چ سوودێکیان هه‌یه‌؟

گەڵای دارستانەکان چ سوودێکیان هەیە؟

ـ گەڵا سەرچاوەی وزە و خواردنە بۆ تەواوی خەڵکی سەرزەوی! هەرچی خواردن هەیە، هەرچی چەوری و کاربۆئیدەیت هەیە و هەرچی پڕۆتین و خواردنی ڕوەک هەیە و هەرچی دار و نەوتە، لەم گەڵایەوه‌یە!! سبحان الله! خوا دەفەرموێت: «وَهُوَ الَّذِی أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً» و خوای گه‌وره‌ ئه‌و خوایه‌یه‌ که‌ له‌ ئاسمانه‌وه‌ باران بۆ ئێوه‌ داده‌به‌زێنێت. «فَأَخْرَجْنَا بِهِ نَبَاتَ کُلِّ شَیْءٍ» که‌ به‌هۆی ئه‌و بارانه‌وه‌ جۆره‌ها ڕووه‌ک بۆ ئێوه‌ ده‌رده‌که‌ین و ده‌ڕوێنین. «فَأَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِرًا» و به‌هۆی ئه‌و بارانه‌وه‌ سه‌وزایى و دارى سه‌وزتان بۆ ده‌ڕوێنین. «نُخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُتَرَاکِبًا» و هه‌ندێک دانه‌وێڵه‌ی که‌ڵه‌که‌بوو له‌سه‌ر یه‌ک ده‌رده‌که‌ین، وه‌کوو گوڵه‌گه‌نم که‌ له‌ناو ئه‌و گوڵه‌دا چه‌ندێک گه‌نم له‌سه‌ر یه‌ک کۆبۆته‌وه‌. «وَمِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِیَهٌ» و له‌ په‌له‌کانی دارخورما که‌ ئه‌و هه‌موو خورمایه‌ی پێوه‌یه‌ و نزیکن و ده‌توانن لێی بکه‌نه‌وه‌. «وَجَنَّاتٍ مِنْ أَعْنَابٍ وَالزَّیْتُونَ وَالرُّمَّانَ» و جۆره‌ها باخ له‌ ترێ و زه‌یتون و هه‌نار «مُشْتَبِهًا وَغَیْرَ مُتَشَابِهٍ» که‌ ته‌ماشا بکه‌ی له‌ قه‌باره‌دا یان له‌ ڕه‌نگدا، له‌وانه‌یه‌ لێک بچن، به‌ڵام له‌ تامدا لێک ناچن و هه‌ر یه‌که‌و تامێکی جیاوازی هه‌یه‌. ئه‌میش دیسانه‌وه‌ تاک و ته‌نهایى و توانا و ده‌سه‌ڵاتی خوای گه‌وره‌ ده‌رده‌خات: «انْظُرُوا إِلَى ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَیَنْعِهِ» ته‌ماشاى به‌رهه‌مه‌که‌ی بکه‌ن، کاتێک که‌ دێته‌ به‌رهه‌م و پێ ده‌گات، بزانن چۆنه‌: «إِنَّ فِی ذَلِکُمْ لَآیَاتٍ لِقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ (۹۹)» دیسانه‌وه‌ هه‌موو ئه‌مانه‌ی که‌ باسکرا، به‌ڵگه‌ و نیشانه‌یه‌ له‌سه‌ر تاک و ته‌نهایى و توانا و ده‌سه‌ڵات و حیکمه‌تى خواى گه‌وره‌ بۆ که‌سانێک که‌ ئیماندار بن.
ـ گەڵا، ماددەی سەوز لە خۆر وەردەگرێت، ماددەی تیشک و وزە وەردەگرێت، لە حەرزیشەوە خاک وەردەگرێ دەیکاتە خۆراک بۆ ئێمە.

ـ گەر ئەم گەڵایە نەبێ، مرۆڤ ناچار دەبێ یەکتر بخۆن! چونکە برسی دەبن. خوا دەفەرموێت: «فَأَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِرًا» و به‌هۆی ئه‌و بارانه‌وه‌ سه‌وزایى و دارى سه‌وزتان بۆ ده‌ڕوێنین: «نُخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُتَرَاکِبًا» و هه‌ندێک دانه‌وێڵه‌ی که‌ڵه‌که‌بوو له‌سه‌ر یه‌ک ده‌رده‌که‌یین. کە زەردیش بوو هەڵ دەوەرێت و دەبێته‌وه‌ بە کود بۆ زەوی و ده‌بێت بە بەرگێک که زەوی دادەپۆشێ لە بەستەڵەکی زستان.

ـ زۆرینەی دارەکان کەوتوونەتە کوێ؟
کەوتوونەتە ڕووسیە، بە داخەوە کوردستانی تیانییە!
ـ چەند هەزار دار هەیە لەسەر زەوی؟ ۳/۴۱ ترلیۆن دار هەیە! هەتا ئیستە عیلم نەیزانیوە چەندەیە! چەن ساڵێک لەمەوبەر وتیان: ۴۰۰ ملوێن جۆر دار هەیە، کەچی ئیستا دەڵێن: هەشت قاتی ئەوەیە کە ئیستا هەیە.
ـ هەر دارێ چەندی گەڵا پێوەیە؟ هەر دارێ بە نیسبەت ۳ ملیۆن ۲۰۰ هەزار گەڵای پێوەیە! ئیستا هەموو گەڵای دارەکان سێ ترلیۆن زەربی سێ ملیۆن، دەبێتە نزیکی ژمارەی گەڵای دارەکانی سەرزەوی. خوا دەفەرموێت: «وَمَا تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَهٍ إِلَّا یَعْلَمُهَا» و گه‌ڵای هیچ دارێک هه‌ڵناوه‌رێ و به‌رنابێته‌وه‌، مه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی خوای گه‌وره‌ زانیاری پێیه‌، گه‌ڵای ئه‌و داره‌ که‌ی پێ ده‌گات و که‌ی زه‌رد ده‌بێت و که‌ی هه‌ڵده‌وه‌رێت.
ـ بۆچی گەڵاکان هەڵ دەوەرن؟ هەموو دارێک قەدێکی قایم و پتەوی هەیە، دەتوانێ ئۆکسیژن بدات و هەوای پاک پێشکەش کات، دی ئۆکسیدی کاربۆن و ماددە ژەهراوییەکان و پیسەکان و گازە شیمیاییەکان و… لەخۆی دەگرێت، دوای ئەم ئیشە ئەنزیمێک لەناو کونی گەڵاکە دایە، دەڵێت کاتی بڕینەوەت هاتووە! یانی کارت تەواو بووە. ئەگەر ئەمە نەبوایێ، هەر دارێ لەجێی خۆی وشک ده‌بوو و ژیانیش نەدەکرا.

سەعدی مورادی ـ بانە
ویراستار: سۆزی میحڕاب

برچسب ها

سعدی مرادی

استان کردستان - بانه مترجم و نویسنده دعوتگر و فعال دینی

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفا نظرات خود را با حروف کوردی یا فارسی تایپ کنید
نظرات حاوی مطلب توهین آمیز یا بی احترامی به اشخاص ، عقاید دیگران، و مغایر با قوانین کشور منتشر نمی شود
نظرات پس از تائید منتشر می شود

همچنین ببینید

بستن
بستن