اندیشهعقاید

نعمتی بنام بلا و مصیبت

نعمت بلا و مصیبت:

اتفاق افتادن بلایا و مصایب یکی از سُنن الهی است ؛ انسان ها در معرض بلا قرار می گیرند تا سبب آزمایش و پاک شدنشان از گناهان شده و راستگو و دروغگو از هم جدا شوند.

همان گونه که خداوند می فرماید:

وَلَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِینَ ﴿۱۵۵﴾
و قطعا شما را به چیزى از [قبیل] ترس و گرسنگى و کاهشى در اموال و جانها و محصولات مى ‏آزماییم و مژده ده شکیبایان را.

و در جای دیگر می فرماید:

کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَهُ الْمَوْتِ وَ نَبْلُوکُمْ بِالشَّرِّ وَ الْخَیْرِ فِتْنَهً وَ إِلَیْنا تُرْجَعُونَ «۳۵»
هر نفسى چشنده مرگ است و ما شما را با مبتلا کردن به بدى‌هاو خوبى‌ها آزمایش مى‌کنیم و بسوى ما باز گردانده مى‌شوید.

باز هم می فرماید:

الم ﴿۱﴾
الف لام میم (۱)
أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَکُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا یُفْتَنُونَ ﴿۲﴾
آیا مردم پنداشتند که تا گفتند ایمان آوردیم رها مى ‏شوند و مورد آزمایش قرار نمى‏ گیرند (۲)

وَلَقَدْ فَتَنَّا الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَیَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِینَ صَدَقُوا وَلَیَعْلَمَنَّ الْکَاذِبِینَ﴿۳﴾
و به یقین کسانى را که پیش از اینان بودند آزمودیم تا خدا آنان را که راست گفته‏ اند معلوم دارد و دروغگویان را [نیز] معلوم دارد.

پیامبر اسلام علیه الصلاه و السلام می فرماید:

(إِنَّ عِظَمَ الْجَزَاءِ مَعَ عِظَمِ الْبَلاءِ، وإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَحَبَّ قَوْمًا ابْتَلاهُمْ، فمَنْ رَضِیَ فَلَهُ الرِّضَا، وَمَنْ سَخِطَ فَلَهُ)
همانا پاداش بزرگ در برابر ابتلای بزرگ است و چون خداوند گروهی را دوست بدارد آنها را آزمایش می کند. آن که راضی باشد به ” ابتلای خدا” خدا از او راضی می شود، و هر که ناخشنود شود خداوند از او ناخشنود می‌شود.

کامل ترین انسانها از لحاظ ایمان کسانی هستند که دچار مشکلات سخت می شوند.

همان گونه که رسول الله( ص ) می فرماید:
عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِیهِ، قَالَ: ” قُلْتُ : یَا رَسُولَ اللَّهِ ، أَیُّ النَّاسِ أَشَدُّ بَلَاءً ؟ ، قَالَ: ( الأَنْبِیَاءُ ثُمَّ الأَمْثَلُ فَالأَمْثَلُ ، فَیُبْتَلَى الرَّجُلُ عَلَى حَسَبِ دِینِهِ ، فَإِنْ کَانَ دِینُهُ صُلْبًا اشْتَدَّ بَلَاؤُهُ ، وَإِنْ کَانَ فِی دِینِهِ رِقَّهٌ ابْتُلِیَ عَلَى حَسَبِ دِینِهِ ، فَمَا یَبْرَحُ البَلَاءُ بِالعَبْدِ حَتَّى یَتْرُکَهُ یَمْشِی عَلَى الأَرْضِ مَا عَلَیْهِ خَطِیئَهٌ ).

ای رسول خدا! کدام افراد بیشتر در معرض آزمایش قرار دارند؟ فرمود: انبیا، ، سپس صالحان ، سپس ایده آل ترها ، سپس ایده آل ترها. شخص بر اساس دین خود آزمایش خواهد شد ؛ اگر در دین او سختی باشد ، بر رنج او افزوده می شود و اگر در دین او سهل انگاری باشد ، گرفتاری بر او کمتر وارد می شود، تا اینکه او روی زمین قدم بگذارد و هیچ گناهی بر او نباشد.

 فائده ی بلا و مصیبت:

۱ کفاره ی گناهان و نابودی سیئات.

۲_ رفعت درجه و منزلت در آخرت.

۳_ احساس کوتاهی در حق پروردگار و سرزنش کردن نفس خویش.

۴_ گشودن درِ توبه و احساس ذلت در مقابل پروردگار.

۵_ تقویت رابطه‌ی بنده با خدایش.

۶_ یاد کردن اهل شقاوت و محرومان و احساس رنج و آلام آنان.

۷_ ایمان به قضا و قدر الهی و یقین داشتن به این که به جز خدا هیچ کسی زیان و سود نمی رساند.

۸_ بر گشتن و با چشمان بصیرت و حقیقت به دنیا نگاه کردن.

مردم در هنگام نازل شدن بلا و مصیبت به سه دسته تقسیم می شوند:

اول: با ناراحتی و سوء ظن و اتهام قضا و قدر الهی در مقابل امتحان خداوند، از پاداش محروم می شود.

دوم: با صبر و شکیبایی و حسن ظن در مقابل بلا و مصیبت موفق می شود.

سوم: با شکر و رضایت به قدر الهی در مقابل بلا و مصیبت رضایت کامل را دارد.

انسان مومن همه ی کارهایش به خیر برای او تمام می شود، چون او در همه ی حالتها در نعمت و عافیت به سر می برد.:

از صهیب بن سِنان رومی رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «عجَبًا لِأَمر المُؤمِن إِنَّ أمرَه کُلَّه لَه خَیر، وَلَیسَ ذَلکَ لِأَحَد إِلَّا لِلمُؤمِن: إِنْ أَصَابَته سَرَّاء شَکَرَ فَکَانَ خَیراً لَهُ، وإِنْ أَصَابته ضّرَّاء صَبَر فَکَان خَیراً لَهُ»

«شگفتا از حال مؤمن که همه ی اوضاع و احوالش برای او خیر است و کسی جز مؤمن، چنین وضعی ندارد: اگر با امر خوشایندی مواجه شود، شکر می کند و اگر دچار زیان و امر ناگواری گردد، صبر می نماید؛ و این برای او خیر است».

حکمت خداوند چنیین اقتضا می کند که انسان مومن ، زیاد دچار بلا و مشکلات شود، تا عقوبت آن را در دنیا ببیند و یا باعث رفیع درجات شود، اما انسان کافر و منافق از این گونه بلا ها و مصائب معاف می باشد و عقوبت آنها برای آخرت به تاخیر می افتد!

پیامبر اسلام(ص) می فرماید:

( مَثلُ المؤمنِ کمثلِ الزرعِ لا یزالُ الریحُ تُفیئُه ولا یزال المؤمنُ یصیبُه بلاءٌ و مَثلُ المُنافِقِ کمثلِ شجرهِ الارزَهِ لا تهتَزُّ حتی تُستَحضَدَ) رواه مسلم.

مومن مانند بذر پاشی است که توسط باد برده می‌شود و مومن هنوز هم به بلایی مبتلا می شو و مثل منافق مانند درخت سرو است که تا زمان برداشت نمی لرزد.

انواع بلا

بلا در خانو‌اده و مال و فرزندان و دین، اما خطرناکترین آ« ، بلا و مصیبت در دین است.

پیامبر(صلی الله علیه و سلم) با انواع مصائب ذکر شده مورد امتحان قرار گرفت، ولی با صبر و شکیبایی و حسن ظن به پروردگار خویش و راضی شدن به حکم و امتثال شریعت ، قدوه و الگویی برای امتش قرار گرفت تا از او در مقابل بلا و مصیبت پیروی نمائیم.

موقع وقوع بلا بر انسان واجب است موارد زیر را رعایت نماید:

۱_ باید یقین داشته باشد که این مصائب از طرف خداوند می باشند پس باید تسلیم اوامر الهی باشد.

۲_ باید ملتزم به شرایع اسلام باشد و مخالفت امر خدا و روزگار را نفرین ننماید.

۳_ برای دفع بلا متوسل به اسباب نافع باشد .

۴_ به خاطر مرتکب شدن گناهان استغفار و به سوی خدا توبه نماید.

جای تاسف است که می بینیم بعضی از مسلمانان ضعیف الایمان، هر گاه دچار بلا و مشکلاتی می شوند ناراحت شده و روزگار را نفرین و پروردگا را ملامت می کنند و حکمت خداوند را در قضیه ی قضا و قدر فراموش می نمایند، در نتیجه دچار بلای بزرگ تر و مرتکب جرم عظیم تری می شوند.

در این باب لطائفی وجود دارد اگر انسان در آنها بنگرد بلا و مصیبت بر او آسان شده و عاقبت شخص بلادیده نیکو می گرددد و امیدش به وعده و پاداش فراوان الهی می باشد.

اولا: باید بداند آن بلا در ازل برای او نوشته شده و در وقوع آن بر گشتی نیست، انسان مبتلی باید با آن بسازد و تعامل داشته باشد.

ثانیا : بداند بیشتر مردم به اندازه ی خود با نوعی از بلا و مصیبت گرفتار می شوند، معمولا امتحان الهی عام است هر کسی به مشکلات دیگران نگاهی بیندازد مشکلاتش برایش آسان می شود.

ثالثا: بداند با موت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم مصائب امت اسلامی عظیم تر شد، موتی که سبب قطع وحی و عام شدن فتنه و تفرقه بین اصحاب گردید، “هر مصیبتی بعد از فوت رسول خدا برای ما آسان است”

رابعا : بداند که خدا پاداش بزرگی را به انسان صابر و شکیبا وعده داده است.

«إنما الصبر عند الصدمه الأولى» صبر و شکیبایی در وقت وقوع مصیبت هنر است.

خامسا : بعضی وقتها خدا کسی را به بلای کوچکی مبتلا می سازد تا آن بلا دفع کننده ی بلای بزرگتری باشد.

سادسا: شخص مصیبت زده بداند که خداوند برای او باب بزرگتری از درهای صبر و شکیبایی و انتظار سرور برای او باز می کند.

سابعا : از آنجا که بعضی اوقات انسان مقصر است و اعمال نیک بزرگی را انجام نداده، خداوند دوست دارد درجه ی او را ارتقا دهد و این اعمال سبب داخل شدنش به بهشت شود.

ثامنا: بعضی وقت ها انسان از یاد خدا غافل می شود، با افراط و زیاده روی فریب دنیا را می خورد، خداوند با بلا و مصیبت می خواهد از او درگذرد و او را آگاه سازد و به سوی خویش باز گرداند.

اگر کسی این معانی و لطائف را درک نماید بلا و مشکلات برایش تبدیل به نعمت می گردند و درهای مناجات و لذت عبادات و قوت اتصال به خدا و رجا و حسن ظن به پروردگارش بر او گشوده می شود .

وهب بن منبه می گوید:

انسان ، فقیهِ کامل نمی گردد تا زمانی که بلا و مصیبت را نعمت و سستی را مصیبت نداند، چون هر لحظه انسان بلا زده منتظر خوشی است و انسان غرق شده در نعمت و آسایش منتظر بلا و مصیبت می باشد.

پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم می فرماید:

عن جابر رضی الله عنه قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ : «یَوَدُّ أَهلُ العَافِیَهِ یَومَ القِیَامَهِ حِینَ یُعطَى أَهلُ البَلَاءِ الثَّوَابَ لَو أَنَّ جُلُودَهُم کَانَت قُرِّضَت فِی الدُّنْیَا بِالمَقَارِیضِ» [رواه الترمذی (۲۴۰۲)، وحسَّنه الألبانی فی”صحیح الترمذی]ترجمه:
در روز رستاخیز آنانی که آسوده خاطر بودند وقتی پاداش مصیبت زدگان را می بینند آرزو می‌کنند که ای کاش در دنیا پوست بدنشان با قیچی بریده می‌شد.

آرام بخش های بلا و مصیبت

(۱) دعا: شیخ الاسلام ابن تیمیه رحمه الله می فرماید: دعا سبب رفع بلا است ، اگر دعا از بلا قوی تر باشد آن را بر طرف می کند، اما اگر سبب بلا قوی تر باشد بلا بر طرف نمی گردد و لکن دعا بلا را ضعیف و سبک می گرداند، برای همین است که خداوند هنگام ماه گرفتگی و آیات دیگر ما را امر به نماز و دعا و استغفار و صدقه نموده است.

(۲) نماز خواندن: رسول خدا (ص) اگر دچار حزن و ناراحتی می شدند به سوی نماز پناه می بردند. رواه احمد.

(۳) صدقه دادن: در اثر وارد شده ” داوو مرضاکم بالصدقه ” بیماری هایتان را با صدقه مدوا کنید.

(۴) تلاوت قرآن: وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَهٌ لِلْمُؤْمِنِینَ وَلَا یَزِیدُ الظَّالِمِینَ الَّا خَسَارََا ). (۸۲).

و ما آن چه را برای موءمنان مایه ی درمان و رحمت است از قرآن نازل می کنیم و(لی) ستمگران را جز زیان نمی افزاید.

( ۴) دعای ماثور: (وَبَشِّرِ الصَّابرِینَ الَّذینَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِیبَهٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ)

صابران را مژده دهید؛ کسانى که هرگاه مصیبتى به آنها رسد، مى‌گویند: ما از آنِ خدا هستیم و به سوى او باز مى‌گردیم.

هر کس هنگام مبتلا شدن به گرفتاری انا لله و انا الیه راجعون را بگوید خداوند بلا و بدیها را از او بر طرف و تبدیل به احسن می کند.

و السلام

نویسنده: خالد سعود بلیهد.

مترجم: علی ملازاده.
۹۹/۶/۲۴

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن