کوردیمناسبت ها

بەهار و خۆشی و ناخۆشێکانی


هەموو ساڵێ بە بۆنەی نیزیک بوونەوەی وەرزی بەهار و تێپەراندنی ساردی و سەرماو سۆڵی زستان ، خەڵک دەکەونە جووڵەو خۆشی و شادی دەربڕین و وەک رێو رەسمێکی دێرینە پێشوازی لە هاتنی ئەو فەسڵە پڕ لە خۆشی و بەرەکەتە دەکەن .

ئەڵبەت نابێ ئەوەش لە بیر کەین کە هەموو وەرزەکانی ساڵ ، هەرکام خۆشی و بەرەکەتی تایبەت بە خۆیان هەیەو پێویستە وەک خەڵات و نیعمەتێکی خودایی تەماشا بکرێن .

بە هاتنی بەهار و سەری ساڵ ، خەڵک دەکەونە جووڵە ، هەروەک چۆن هەموو بونەوەر بەگشتی لەو وەرزەدا وەجوڵە دەکەون.

بەفرەکان بە شکانی سەرما دەتوێنەوەو جووڵەی ئاوی ڕووبارەکان و تەقینەوەی کانیەکان و بۆش بوونی زەویی و سەرهەڵدانی گژ و گیا لە دڵی عەرزی و شکۆفەدانی دارەکان و جریوەی باڵندەکان لە سەریان و وەخەبەرهاتنی بەشێک لە گیانلەبەران لەخەوی زستانی ، هەمووی حیکایەت لەو جووڵانەوەیە دەکەن .

ئەگەر پاییز وەبیرخەرەوەی پیری و لاوازی و وەرینی گەڵای عومر و بەرەو نەمان چوون بێ .

ئەگەر زستان نیشانەی لەجووڵە کەوتن و کڕی ومات بوون و مردنە لەقەڵەم بدرێ .

بەهاریش یادی زیندوو بوونەوەو گەشەو نەشەو جووڵەو شنەشنوو شادی و خۆشی دەربڕینە .

بۆیە نابێ ئینسان لۆمە بکری بە دەربڕینی شادی و خۆشی و خۆشحاڵ بوون ، بەهاتنی ئەو وەرزە پیرۆزە .

دەربڕینی خۆشحاڵی و هەست و سۆز بەشێکە لە سروشتی ئینسان و ئەگەر کەسێک ئەو هەستەی تێدا نەبێ ، دەبێ وەک نەخۆشێک تەماشا کرێ و بۆ تیماری دەردی ئەو بیمارییە چارەسەرێکی بۆ پەیدا کرێ .

 بەڵام دەبێ ئاگاداری ئەوەش بین و بزانین ، شادی و خۆشی و ئاشکرا کردنی هەست و سۆز ، پێویستە سنوردار بێ و چوارچێوە و پەرژینی تایبەت بە خۆی هەبێ و نابێ هەر ئاوا رەها و بێ سنور  بەرەللا بکرێ  .

خۆشی دەربڕین تا ئەو جێگایە عەقڵ و شەرع پەسندە کە ببێتە هۆی بەدی هێنانی خۆشحاڵی و سروور بۆ خەڵکانی دی و ئەوانیش تێیدا بەشدار بن .

بەڵام ئەگەر ئەو هەستەو ئاشکرا کردنی ببێتە مایەی نارەحەتی و ژانەسەرو غەم و کەسەرو دڵەڕاوکێی دیگەران و ئەزییەت و ئازار دانیان ، لەو حاڵەتەدا نەک نابێ ناوی خۆشی و شادی لێبندرێ ، بەڵکوو لازمە بۆ ئەو جۆرە شادییانە ، شین بگێڕدری !!

جا هەروەک لەسەرەتاوە باسمان کرد ، لەکاتی نیزیک بوونەوەی سەری ساڵی تازە(بەهار) ، خەڵکانێک هەن   چەند داب و رێوڕەسمێک ئەنجام دەدەن کە بەرواڵەت شادی بەخش و سروور هێنەرن ، بەڵام بە پێچەوانەوە نەتەنها ناچنە بازنەی شادی و خۆشێوە ، بەڵکوو دەبنە سەبەبی نارەحەتی و غەم و پێشێل کردنی حەق و مافی خەڵکانی دی .

جا ئێمە لێرەدا ئاماژە بە دوو نمونە دەکەین :

۱- کڕینی تەقەمەنی و کەلوو پەلی  ئاور کردنەوە (آتش زا )  : کە بۆ ترەققە بازی و قومار و گاڵتە بە ئاور و …  کەڵکی لێ وەردەگرن .

هەر پێش هاتنی سەری ساڵی تازە ، کەسانێک ئەو کەڵوپەلە بەکاردێنن لە کوچەو کۆڵان و شارو دێهاتەکان و دەبنە سەببەی ئازار دان و سازکردنی ترس و دڵەڕاوکێ بۆ هاونەوعانی خۆیان و بەو شێوەیە حەق و مافیان پێشێل دەکەن و خۆشی و شادیەکەیان لێ دەکەن بە ناخۆشی .

۲- چوارشەممە سوری :

یەکێکی دی لەو رێورەسمانەی کە هەموو ساڵێ بە هاتنی بەهار و نیزیک بوونەوەی سەری ساڵی تازە ، لە ئێوارێی سێ شەممەی پێش ساڵی نوێ ، ئەنجام دەدرێ ، ئاور کردنەوەیە و خەڵکی گرنگییەکی زۆری پێدەدەن و دەینرخێنن .

بەڵام پێش باسکردنی ناخۆشیکانی ئەو کارە ، باش وایە بە کورتی باسێک لەسەر ئەوە بکەین کە بۆ چی ئەو ئاورە دەکرێتەوە ؟

لەبارەی ئاورکردنەوی نەورۆز یان چۆارشەممە سوری چەند بۆچونێک هەیە :

بەعزێک دەڵێن : ئەوئاور کردنەوەیە بە بۆنەی رەهایی و قوتار بوونی خەڵکی بووە لەدەست سەرماو سۆڵی زستان و تەنگانەو نارەحەتیەکانی ،  کە خەڵکانی زوو بەهۆی ئاژەڵداری و کەشاوەرزی و… تووشێ دەهاتن و بەهاتنی وەرزی بەهار و تازەبوونەوەی ساڵ رزگاردەبوون لەو ناخۆشیانە و ئاوری شادی و خۆشیان دەکردەوە کە نەجاتیان بوە .

دەستەیەک تایبەتی دەکەن بە بۆنە ئایینی و مزهەبیەکانەوەو دەڵێن : ئەو ئاور کردنەوەیە رەمزی ئاورپەرەستی و هاۆبەشدانانە بۆ خودای تاقانەو تایبەتە بە مەجوسی وئاورپەرەستەکانەوە و بۆیە هەموو ساڵێ پێش نەورۆز ئەو ئاورە دەکرێتەوە .

تاقمێکی دی دەڵێن : کردنەوەی  ئاگر لە چۆارشەممە سوریدا رەمزی راپەرینی چینی هەژارو ستەم لێکراوەکانە دژ بە  زوڵمی حاکم و دەستهڵاتدارە  مل هوڕوو ستەمکارەکان و هەڵایسانی ئاوریش  زیندوو کەەرەوی ئەو ڕاپەرینەیە .

بەڵام جودا لەمەبەست و هۆکاری  ئاورکردنەوەکە ، نابێ ئێمە لەو گرفت و نارەحەتیانەی  کە لە چوارشەممە سوریدا  بە هۆی کردنی ئاور دێتە رێمان غافڵ بین و چاوی ڵێ بنوقێنین .

لەچۆارشەممە سوریدا ئەورۆ خەڵکانێک بەسوتاندنی ، دار و چرپی و شتانێکی سروشتی داناکەون ، کە لە شوێنێکی تایبەت بکرێتەوەو هەموو خەڵکان تێدا بەشدار بن و بەخۆشی و یەکگرتویی کارەکە ڕاپەڕێنن ، بەڵکوو لەهەر کووچەو کۆڵان و گەرەکێک ،  لەوانەیە هەر بنەماڵەو کەسێکی تاکیش ، خۆی بەتەنها ئاوری خۆی بکاتەوە ، ئەویش نەک بە سوتاندنی شتێکی خاوێن و کەم ، بەڵکوو بە سوتاندنی تایر و لاستیکی ماشێن و تەراکتۆر و لایڵۆنە کۆن و شتانێکی پیس..

ئەو کارەش ئاسەواری زۆر مەترسی داری لێ دەکەوێتەوە :

٭ وەحدەت و یەکێتی جێی خۆی دەدا بە پرژوبڵاوی  و بێ نەزمی و بێ سەرەو بەرەیی

٭ رێژەی ئاورەکان زیاتر و زیاتر دەبن و ئەوەش بۆ خۆی زەرەری تایبەتی هەیە لەسەر ژینگە و پلەی گەرمی هەوا  .

٭ سوتاندنی تایر و لاستیکی ماشێن و  دووکەڵەکەی ، خۆی وەک سەم وایە بۆ ئینسان و باقی گیان لەبەران و گیاو گژ.

جا ئەو کارانە  چ لەرووی عەقڵەوە بۆی بڕوانین چ لە ڕوانگەی شەرعەوە ، هەر ناپەسەند و نارەوان .

لەبەر ئەوەی :

۱- پێشێلکاری حەق و مافی خەڵکی تێدایە و بەهۆی تەقاندنەوەی تەرەققە و فیزا و شتانێکی لەو نەوعە و ئاور کردەوەی تایر و لایڵۆن و تەپپاڵە و دووکەڵ ساز  کردن پێیان ، هۆی ترساندن و تۆقاندن و دڵەراوکێی و ناراحەتی و نەخۆشی و ناخۆشی بۆ خەڵک و پیس بوون ژینگە و سروشت  بە دی دێنێ .

۲- خەتەری سوتاندن و زەرەرگەیاندن بە خەڵک و دەوروبەری تێدایە .

۳- بە فیرۆ دان و ئیسرافی ماڵ و سامانی لێدەبێتەوە ، کە دەبێتە هۆی ستەم لە هەژاران و خواردنی حەقیان و سەرەنجام شەرمەساربوون لەلای خودای گەورەو ساحەب دەستهەڵات .

لەکۆتایی دا پێویستە ئێمەی ئیماندار و موسوڵمان ئەو فەرمایشتانەی خودای بەبەزەیی و نوێنەرە  خۆشەویست (د.خ) بکەینە پێشەنگ و چرای رێگامان :

موسوڵمان ئەو کەسەیە کە موسوڵمانانی دی لە دەست و زمانی سڵامەت بن  و کوچەرو موهاجیریش ئەو کەسەیە کە لەقەدەغە کراوەکانی خودا ، دوری دەکا .” [بخاری]

هەرکەس رەحم و بەزەیی بە خەڵک دانەیە خودای گەورەش رەحمی پێناکا” . [بخاری و مسلم]

ئیمانی نییە ئەو کەسەی ئەوەی بۆ خۆی دەوێ و پێی خۆشە بۆ براکەی خۆشی نەوێ” .

خودای گەورەش لە بارەی لێپرسینەوە لە نیعمەتەکان لەرۆژی دوایی دەفەرموێ :

‏ “ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ یَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِیمِ ‏” [۸/تکاثر ]

پاشان سۆیند بە خودا لەو رۆژەدا پرسیارتان لێ دەکرێ دەربارەی هەموو نازو نیعمەتەکانی دنیا [ کە چۆنتان پەیدا کردوە و لەچیدا بەکارتان هێناوە ]

با بێین خۆشێکانمان پێکەوە دابەش کەین و نارەحەتی و ئازارەکانیش لە سەر یەک سووک .

یونس سوله یمان زادە

از طريق
یونس سلیمان زاده
منبع
sozimihrab
برچسب ها

یونس سلیمان زاده

استان آذربایجان غربی- بوکان نویسنده و مترجم فعال و دعوتگر دینی

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفا نظرات خود را با حروف کوردی یا فارسی تایپ کنید
نظرات حاوی مطلب توهین آمیز یا بی احترامی به اشخاص ، عقاید دیگران، و مغایر با قوانین کشور منتشر نمی شود
نظرات پس از تائید منتشر می شود

همچنین ببینید

بستن
بستن