عقایدوعباداتمناسبت ها

جشنواره توبه

برای پذیرش توبه و قبول آن، اوقات و مواقعی سفارش شده است، و شاخص هایی وجود دارد که اعمال پاک را به بارگاه الله تعالی به اهتزار در می آورد. در روایت ترمذی و ابو داود آمده است:

“برای اعمال صالح و شایسته؛ هیچ ایامی به اندازه این ایام دهگانه(روزهای موسم حج) دوست داشتنی و دلپذیر نیست” گفتند: ای رسول خدا ! حتی جهاد در راه خدا هم ؟ فرمود: حتی جهاد در راه خدا نیز، مگر کسی که بامال و جان خویش به جهاد رفته و برنگردد. صحیح سنن الترمذی وابن ماجه.

توبه ؛ گل زیبای سرسبد اعمال و رفتار انسان است، و زیبایی توبه در روزهای دهگانه(ایام حج) نمایان و متجلی می شود. از جابر فرزند عبدالله (رض) روایت شده است، رسول خدا (ص) فرموده است: (با برکت ترین روزهای دنیا این ده روزاند.) صحیح جامع الصغیر.

حافظ ابن حجر در فتح الباری،‌ گفته است: آنچه بر ما آشکار است و به آن واقفیم؛ این است که امتیاز این ده روز بخاطر اعمال و عبادتهایی است که به “مادرعبادتها” شهرت دارند؛ مانند؛ نماز، روزه، صدقه، حج، و این عبادتها فقط در این ایام قابل اجرا و عملی می باشند، و در غیر این ایام هرگز نمی توان همه این عبادات را بجا آورد؛ چون حج زمان و موسم خاص و معین خود را دارد، و “جشنواره توبه” به حق در این ایام و مواسم می توان نام برد.

ملاحظه می کنی که خداوند مهربان در سخت ترین لحظه ها و در تگناترین اوقات و در حساس ترین شرایط، توبه­ی بندگان مخلص و کسانی را که بسویش توجّه نموده اند را می پذیرد. ﴿ لَقَدْ تَابَ اللَّهُ عَلَى النَّبِیِّ وَالْمُهَاجِرِینَ وَالْأَنْصَارِ الَّذِینَ اتَّبَعُوهُ فِی سَاعَهِ الْعُسْرَهِ مِنْ بَعْدِ مَا کَادَ یَزِیغُ قُلُوبُ فَرِیقٍ مِنْهُمْ ثُمَّ تَابَ عَلَیْهِمْ إِنَّهُ بِهِمْ رَؤُوفٌ رَحِیمٌ ﴾ [التوبه: ۱۱۷]، مؤمنان به همراه بندگان صالح خدا، با توفیق  و یاری خداوند بزرگ،‌ ساعات سخت را برای توبه کردن انتخاب می نمایند.

اراده کردن و قصد  برای پاکیزه شدن،‌ نزد نیکوکاران،  راهی هموار، برای توبه است، و جاده ای آسان در مقابل پاکان است، و آرزویی است که در سینه­ی آزاداندیشان  به گردش در می آید همچون گردش خورشید و ماه، بنابراین، تغییر و تحول پیدا می کنند؛ از ذلّت و خواری گناه، بسوی عزّت اطاعت از خدا، و از فریب خوردگی شیطان، بسوی هدایت رحمان است، و زندگی سخت می گردد ولی رفتن به سوی الله و در پناه او آرمیدن، هرگز انتها و پایانی ندارد﴿ وَعَلَى الثَّلَاثَهِ الَّذِینَ خُلِّفُوا حَتَّى إِذَا ضَاقَتْ عَلَیْهِمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ وَضَاقَتْ عَلَیْهِمْ أَنْفُسُهُمْ وَظَنُّوا أَنْ لَا مَلْجَأَ مِنَ اللَّهِ إِلَّا إِلَیْهِ ثُمَّ تَابَ عَلَیْهِمْ لِیَتُوبُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ ﴾ [التوبه: ۱۱۸]. ترجمه: مسلّماً خداوند رحمت خود را شامل حال پیامبر و مهاجران و انصار، که در زمان عسرت و شدّت (در جنگ تبوک) از او پیروی کردند، نمود؛ بعد از آنکه نزدیک بود دلهای گروهی از آنها، از حقّ منحرف شود (و از میدان جنگ بازگردند)؛ سپس خدا توبه آنها را پذیرفت، که او نسبت به آنان مهربان و رحیم است!

و کسانی که از حق سرپیچی نمی نمایند، و حقیقت را وارونه نمی گردانند، و حقوقها را پایمال نمی کنند، و به انسانهایی پشت نمی کنند که؛ کوچک ترین کارهایشان،‌ و آه تلاششان،‌ و حتی کوچک تریت نفقه اشان،  به هدر نمی رود و ضایع شدنی نیست، …. چطور؟ مَا کَانَ لِأَهْلِ الْمَدِینَهِ وَمَنْ حَوْلَهُم مِّنَ الْأَعْرَابِ أَن یَتَخَلَّفُوا عَن رَّسُولِ اللَّهِ وَلَا یَرْغَبُوا بِأَنفُسِهِمْ عَن نَّفْسِهِ ذَلِکَ بِأَنَّهُمْ لَا یُصِیبُهُمْ ظَمَأٌ وَلَا نَصَبٌ وَلَا مَخْمَصَهٌ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَلَا یَطَئُونَ مَوْطِئًا یَغِیظُ الْکُفَّارَ وَلَا یَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَّیْلًا إِلَّا کُتِبَ لَهُم بِهِ عَمَلٌ صَالِحٌ إِنَّ اللَّهَ لَا یُضِیعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِینَ   (۱۲۰) ترجمه:  سزاوار نیست که اهل مدینه، و بادیه‌نشینانی که اطراف آنها هستند، از رسول خدا تخلّف جویند؛ و برای حفظ جان خویش، از جان او چشم بپوشند! این بخاطر آن است که هیچ تشنگی و خستگی، و گرسنگی در راه خدا به آنها نمی‌رسد و هیچ گامی که موجب خشم کافران می‌شود برنمی‌دارند، و ضربه‌ای از دشمن نمی‌خورند، مگر اینکه به خاطر آن، عمل صالحی برای آنها نوشته می‌شود؛ زیرا خداوند پاداش نیکوکاران را تباه نمی‌کند!

فولادوند: مردم مدینه و بادیه‌نشینان پیرامونشان را نرسد که از [فرمان‌] پیامبر خدا سر باز زنند و جان خود را عزیزتر از جان او بدانند، چرا که هیچ تشنگى و رنج و گرسنگیى در راه خدا به آنان نمى‌رسد؛ و در هیچ مکانى که کافران را به خشم مى‌آورد قدم نمى‌گذارند و از دشمنى غنیمتى به دست نمى‌آورند مگر اینکه به سبب آن، عمل صالحى براى آنان [در کارنامه‌شان‌] نوشته مى‌شود، زیرا خدا پاداش نیکوکاران را ضایع نمى‌کند.

انصاریان: شایسته نیست که اهل مدینه و بادیه نشینانی که پیرامون آنانند، از رسول خدا تخلف کنند؛ و آنان را نسزد که به سبب پرداختن به خویش از حفظ جان او [در شداید و سختی ها] دریغ ورزند؛ زیرا هیچ تشنگی و رنج و گرسنگی در راه خدا به آنان نمی رسد، و در هیچ مکانی که کافران را به خشم می آورد، قدم نمی گذارند، و از هیچ دشمنی انتقام نمی گیرند [و با نبرد با او به کام دل نمی رسند] مگر آنکه به پاداش هر یک از آنان عمل شایسته ای در پرونده آنان ثبت می شود؛ چرا که خدا پاداش نیکوکاران را تباه نمی کند.

وَلَا یُنفِقُونَ نَفَقَهً صَغِیرَهً وَلَا کَبِیرَهً وَلَا یَقْطَعُونَ وَادِیًا إِلَّا کُتِبَ لَهُمْ لِیَجْزِیَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ (۱۲۱) 

ترجمه : و هیچ مال کوچک یا بزرگی را (در این راه) انفاق نمی‌کنند، و هیچ سرزمینی را (بسوی میدان جهاد و یا در بازگشت) نمی‌پیمایند، مگر اینکه برای آنها نوشته می‌شود؛ تا خداوند آن را بعنوان بهترین اعمالشان، پاداش دهد. [التوبه: ۱۲۰، ۱۲۱].

اوقاتیکه را که در آن جشنواره توبه خواهی یافت، این ایام اند؛ لیله القدر، و دو روز عرفه و قربانی، موقع سحری، موقع بارش باران، و شب نصف شعبان. گه گاهی خداوند دروازه کار و تکاپو را باز می گذارد و دروازه­ی تایید و قبول را بسته نگه می دارد؛ و لذا ابراهیم و اسماعیل درحالیکه بناهای کعبه را که برای رکوع کنندگان و سجده کنندگان؛ نمازگزاران، بالا می بردند، در این موقع از خداوند دعا نمودند، (وَإِذْ یَرْفَعُ إِبْرَاهِیمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَیْتِ وَإِسْمَاعِیلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّکَ أَنْتَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ ﴾ [البقره: ۱۲۷]، ترجمه : و (نیز به یاد آورید) هنگامی را که ابراهیم و اسماعیل، پایه‌های خانه (کعبه) را بالا می‌بردند، (و می‌گفتند:) «پروردگارا! از ما بپذیر، که تو شنوا و دانایی!و همسر عمران موقعی آنگاه فرزندی را که در شکم داشت ، ، ومی خواست نذر خدمت به خانه کعبه نماید، اقدامی مخلصانه و بحا و از هر هرگونه شائبه بدور بود، دعا نمود. ﴿ إِذْ قَالَتِ امْرَأَتُ عِمْرَانَ رَبِّ إِنِّی نَذَرْتُ لَکَ مَا فِی بَطْنِی مُحَرَّرًا فَتَقَبَّلْ مِنِّی إِنَّکَ أَنْتَ السَّمِیعُ ﴾ [آل عمران: ۳۵]، ترجمه: (به یاد آورید) هنگامی را که همسرِ «عمران» گفت: «خداوندا! آنچه را در رحم دارم، برای تو نذر کردم، که «محرَّر» (و آزاد، برای خدمت خانه تو) باشد. از من بپذیر، که تو شنوا و دانایی!  و نتیجه اش شد قبول شدن دعا؛ قبولی دلچسپ وخوشایند، بهره و برکتی زیبا، و روزی گسترده و فراوانی که بدون حساب و کتاب بود.  

﴿ فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَکَفَّلَهَا زَکَرِیَّا کُلَّمَا دَخَلَ عَلَیْهَا زَکَرِیَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا قَالَ یَا مَرْیَمُ أَنَّى لَکِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَرْزُقُ مَنْ یَشَاءُ بِغَیْرِ حِسَابٍ ﴾ [آل عمران: ۳۷]. ترجمه: خداوند، او [= مریم‌] را به طرز نیکویی پذیرفت؛ و به طرز شایسته‌ای، (نهال وجود) او را رویانید (و پرورش داد)؛ و کفالت او را به «زکریا» سپرد. هر زمان زکریا وارد محراب او می‌شد، غذای مخصوصی در آن جا می‌دید. از او پرسید: «ای مریم! این را از کجا آورده‌ای؟!» گفت: «این از سوی خداست. خداوند به هر کس بخواهد، بی حساب روزی می‌دهد.»

لکن العصاه المصرِّین على الکفر والعیاذ بالله لا یُقبَلون وإنما یُطردون؛ ﴿ إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا بَعْدَ إِیمَانِهِمْ ثُمَّ ازْدَادُوا کُفْرًا لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَأُولَئِکَ هُمُ الضَّالُّونَ﴾ [آل عمران: ۹۰]، حتى ولو افتدوا بکل ما یملکون فلن یُجدی معهم شیئًا؛ ﴿ إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا لَوْ أَنَّ لَهُمْ مَا فِی الْأَرْضِ جَمِیعًا وَمِثْلَهُ مَعَهُ لِیَفْتَدُوا بِهِ مِنْ عَذَابِ یَوْمِ الْقِیَامَهِ مَا تُقُبِّلَ مِنْهُمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ ﴾ [المائده: ۳۶].

 ولی گناهکارانی که بر ادامه نافرمانیشان اصرار می ورزند، پناه به خدا، آنها پذیرفته نمی شوند؛ بلکه رفوزه و دور انداخته می شوند؛ ﴿ إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا بَعْدَ إِیمَانِهِمْ ثُمَّ ازْدَادُوا کُفْرًا لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَأُولَئِکَ هُمُ الضَّالُّونَ﴾ [آل عمران: ۹۰]، ترجمه: کسانی که پس از ایمان کافر شدند و سپس بر کفر (خود) افزودند، (و در این راه اصرار ورزیدند،) هیچ‌گاه توبه آنان، (که از روی ناچاری یا در آستانه مرگ صورت می‌گیرد،) قبول نمی‌شود؛ و آنها گمراهان (واقعی) اند (چرا که هم راه خدا را گم کرده‌اند، و هم راه توبه را).حتی اگر هرآنچه را که دارند را تقدیم کنند، هیچ دستکرد و سود و فایده ای عایدشان نخواهد گردید؛ ﴿ إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا لَوْ أَنَّ لَهُمْ مَا فِی الْأَرْضِ جَمِیعًا وَمِثْلَهُ مَعَهُ لِیَفْتَدُوا بِهِ مِنْ عَذَابِ یَوْمِ الْقِیَامَهِ مَا تُقُبِّلَ مِنْهُمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ ﴾ [المائده: ۳۶]. ترجمه: بیقین کسانی که کافر شدند، اگر تمام آنچه روی زمین است و همانند آن، مال آنها باشد و همه آن را برای نجات از کیفر روز قیامت بدهند، از آنان پذیرفته نخواهد شد؛ و مجازات دردناکی خواهند داشت.

و کسانی غیر از آنها؛ همچون منافقان نیز، حالشان چنان خواهد بود؛ ﴿ قُلْ أَنْفِقُوا طَوْعًا أَوْ کَرْهًا لَنْ یُتَقَبَّلَ مِنْکُمْ إِنَّکُمْ کُنْتُمْ قَوْمًا فَاسِقِینَ ﴾ [التوبه: ۵۳]، ترجمه:  : بگو: «انفاق کنید؛ خواه از روی میل باشد یا اکراه، هرگز از شما پذیرفته نمی‌شود؛ چرا که شما قوم فاسقی بودید!» و بجز اینان؛ تنبل و توزلّان و بخل ورزان، ﴿وَمَا مَنَعَهُمْ أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقَاتُهُمْ إِلَّا أَنَّهُمْ کَفَرُوا بِاللَّهِ وَبِرَسُولِهِ وَلَا یَأْتُونَ الصَّلَاهَ إِلَّا وَهُمْ کُسَالَى وَلَا یُنْفِقُونَ إِلَّا وَهُمْ کَارِهُونَ ﴾ [التوبه: ۵۴]، ترجمه: هیچ چیز مانع قبول انفاقهای آنها نشد، جز اینکه آنها به خدا و پیامبرش کافر شدند، و نماز بجا نمی‌آورند جز با کسالت، و انفاق نمی‌کنند مگر با کراهت! کسانیکه در بیماری خویش فرو می روند، و در آلودگی و نجاست خویش رها می شوند، و درحالیکه کفرپیشه اند،‌ می میرند و از دنیا خارج می شوند، ﴿ وَأَمَّا الَّذِینَ فِی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزَادَتْهُمْ رِجْسًا إِلَى رِجْسِهِمْ وَمَاتُوا وَهُمْ کَافِرُونَ ﴾ [التوبه: ۱۲۵]. ترجمه: و امّا آنها که در دلهایشان بیماری است، پلیدی بر پلیدیشان افزوده؛ و از دنیا رفتند در حالی که کافر بودند.

اما وعده خداوند نسبت متقیان در شادمانی بازگشتشان و در جشنواره توبه اشان، آن سوی قضیه است؛ ﴿أُولَئِکَ الَّذِینَ نَتَقَبَّلُ عَنْهُمْ أَحْسَنَ مَا عَمِلُوا وَنَتَجَاوَزُ عَنْ سَیِّئَاتِهِمْ فِی أَصْحَابِ الْجَنَّهِ وَعْدَ الصِّدْقِ الَّذِی کَانُوا یُوعَدُونَ ﴾ [الأحقاف: ۱۶]. ترجمه: آنها کسانی هستند که ما بهترین اعمالشان را قبول می‌کنیم و از گناهانشان می‌گذریم و در میان بهشتیان جای دارند؛ این وعده راستی است که وعده داده می‌شدند.

در موسم حج، حج گزاران همچون روزی که از مادرانشان زاییده اند؛ پاک و بی گرد، به خانه هایشان بازمی گردند، پیامبراکرم(ص) می فرماید: ((من حج فلم یرفث أو یَفسق، رجع کیوم ولدته أمُّه)). 
ترجمه: کسی که حج بجا بیآورد درحالیکه از سخنان زشت و ناپسند پرهیز کند و فسق و فجور نورزد، همچون نوزادی پاک که تازه از مادرش متولد شده است، به خانه خود بر می گردد.

اللهم اقبل توبتنا، واغسل حوبتنا، واجعلنا من المتقین الأبرار، والمصطفَیْنَ الأخیار.

خدایا توبه ما را بپذیر و آلودگی های ما را شستشو بده، و مارا از زمره باتقوایان پرهیزگار و نیکوکاران برگزیده، قرار بده.

خمیس النقیب

ترجمه: عبذالله رشی مقدم

 

رابط الموضوع: http://www.alukah.net/spotlight/۰/۷۶۶۱۳/#ixzz3kUKXm4

عبدالله رشی مقدم

@ نویسنده و مترجم @ ساکن : آذربایجان غربی - مهاباد @ شغل : امام جماعت و خطیب

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفا نظرات خود را با حروف کوردی یا فارسی تایپ کنید
نظرات حاوی مطلب توهین آمیز یا بی احترامی به اشخاص ، عقاید دیگران، و مغایر با قوانین کشور منتشر نمی شود
نظرات پس از تائید منتشر می شود

همچنین ببینید

بستن
بستن