تاریخ و سیره

نتایج کلی نامه های پیامبر به سران اهل کتاب در جهان

برآورد نتایج کلی نامه های پیامبر به سران اهل کتاب در جهان ۱

 

در مجموع از بررسی و تحلیل نتایج دیپلماسی پیامبر (ص) در ارسال نامه به سران دنیای مسیحیت و مجوسیت به نکات زیر می توان اشاره کرد :

  • عموم زمامداران و سران وقت ، جز خسرو پرویز مجوسی که مرد متکبر و خود پسندی بود ( البته عده ای از مورخان پاره شدن نامه توسط او را انکار می کنند) تحت تأثیر دعوت نامه های پیامبر قرار گرفته و از سفرای آن حضرت کمال احترام را به عمل آورده اند …
  • این نامه ها با مضامین توحید ، نبوت جهانی و عدالت باعث شد ، خفتگان بیدار گشته ، افراد غافل به سختی تکان بخورند وشعور ملتهای جهان برانگیخته شود و دوباره به پیامبری که در تورات و انجیل بدان وعده داده شده بود ، فکر کنند و به تحقیق بپردازند و همچنین میزان دور شدن پیروان آئین آسمانی خود را از عدالت و دادگری و توحید و یکتا پرستی بفهمند،اعزام هیئت های تحقیقی توسط سران کشورهایی همچون حبشه در همین راستا قابل بررسی است .
  • در جریان پاسخ دریافت کنندگان نامه ، میزان تأثیر نامه های پیامبر را می توان سنجید ، در همه پاسخ های ارسالی ، تصدیق مضمون نامه به عنوان دستاوردی بزرگ ، مشاهده می شود …
  • در بررسی و تحلیل دیپلماسی درارسال پیام وسفیر به سران جهان آنچه جالب توجه است اینکه هر چند در مواردی ، تاثیر نامه ، فوری نبوده ولی در دراز مدت بازتاب و تاثیرات گسترده ای رابه دنبال داشته است .
  • کوتاه سخن درباره تاثیر دیپلماسی پیامبر در این مرحله این است که به اعتراف همه مورخان و سیره نویسان ،آوازه و ندای اسلام در جزیره العرب منحصر بود، ولی پس از دیپلماسی موفق مذکور ، تمام جهان( بویژه دنیای اهل کتاب ) در صدد بر آمد پیامبر را بشناسد و پیام و رسالت او را بشنود .

 

استقبال از سفرا ، مدینه میزبان سفرا وهیئت های نمایندگی

 

در سال نهم هجری و پس از غزوه تبوک ( که به گفته سیره نویسان آخرین غزوه رسول خدا (ص) است ) هیأت های فراوان[۱] به  مدینه آمدند وبه حضور پیامبر(ص) رسیدند ، واین در حالی بود که دعوت اسلامی ، همه سرزمین عرب را فرا گرفته و اعراب در مقابل آن به دو گروه عمده تقسیم شده بودند : گروهی اسلام آورده و گروهی دیگرنیز گرفتار تردید بودند و به سوی پذیرش اسلام  حرکت می کردند .

پس از آنکه اعراب همه از اسلام آگاهی یافتند و دیگر

( باصلح حدیبیه و در پس آن فتح مکه) هیچ مانعی نمی توانست میان آن با مردم فاصله افکند ، مردم داوطلبانه به این دین مبین روی آوردند وبی آنکه هیچ اکراه واجبارو یا تقلیدی در بین باشد ، به این دین تازه در می آمدند .

محمد ابو زهره در این باره می نویسد : (بعد از فتح مکه و گرویدن اعراب به اسلام) این دین همچنان آشکار شده بود که دیگر هیچ مسیحی یا یهودی نیز از آن امتناع نداشت و دل ها ، همه اسلام را به عنوان دین، برگزیده بودند  و در این میان حاکمان و پادشاهان نیزمانع رسیدن مردم به ایمان و اسلام نمی شدند ، بویژه پس از آنکه دریافتند ، رسول خدا (ص) امیران اقوامی را که ایمان آورده اند ، در میان همان اقوام به فرمانروایی ابقاء می کند البته مشروط بر اینکه ،با مردم عادل باشند .

 بدین ترتیب هیاتهای فراوانی برای اعلان مسلمانی به حضور رسول خدا می رسیدند و بعضی از امیران و پادشاهان نیز به اعزام نمایندگانی بسنده می کردند .[۲]

ابن اسحاق ، ورود این هیأتها به مدینه در سال نهم و پس از فتح مکه و صلح حدیبیه را اینگونه تحلیل می کند: اعراب در مورد پذیرش  یا رد اسلام در انتظار برخورد قریش با این دین بودند ؛ چرا که قریش پیشوا و راهنمای دیگر مردم محسوب می شد و آنان ساکنان حرم ، همسایگان بیت الله و فرزندان خاص اسماعیل بودند وسران اعراب این حقیقت را انکار نمی کردند ، در این شرایط تا قبل از فتح مکه ، همین قریش بود که پرچم مخالفت و جنگ با رسول خدا را بر افراشته بود ، اما زمانی که مکه فتح شد، قریش ، سر در مقابل فرمان پیامبر (ص) فرود آورد و اسلام این خاندان مقتدر را از اتخاذ هر گونه تصمیمی در رویارویی با آن باز داشت ، دیگر اعراب نیز دریافتند که توان جنگ و دشمنی با رسول خدا را ندارند ، همین امر باعث شد که آنان به تعبیر قرآن، گروه گروه و از هر سویی به این دین روی آورند و به اسلام درآیند ، آن سان که خداوند در سوره نصر می فرماید « یعنی آنکه به پاس چیرگی دین اسلام ، خدا را سپاس و ستایش گوی و از اوآمرزش بخواه که او توبه پذیر است » اعراب برای اسلام آوردن درانتظار فتح مکه بودند و همواره می گفتند : او را واگذارید که اگر بتواند برآن خاندان [قریش] پیروز شود یک پیامبر راستین است » و بدین ترتیب زمانی که مکه فتح شد همه اقوام و قبایل به اسلام گراییدند [۳].

معنای سخن ابن اسحاق این است که فتح مکه تنها فتح یک شهر مقدس نبود ، بلکه با فتح این شهر قفل دل ها گشوده شد .

نکته دیگر اینکه جریان فتح مکه باعث شد کینه دیرینه سران و بزرگان قریش از میان برود ، و حقیقت اسلام برای آنان آشکار شده و به همین خاطر است که(گفته اند) فتح مکه بدون کوچکترین مقاومتی صورت گرفته است .

پیامبر (ص) زمانی که در مدینه بودند فرستادگان خارجی را در مسجد بزرگ ، جائی که ستون سفرا (اسطوانه الوفود) نامیده می شد ، به حضور می پذیرفتند و همچنین روایت شده که پیامبر (ص) و اصحاب کرام ، درمراسم استقبال از سفرا و نمایندگان لباسهای تازه و خوب به تن می کردند .[۴]پیامبر خدا در تعامل با سفرا مانند مسلمانان رفتار می کرد و در این رابطه هیچ گونه محدودیتی به رسمی نمی شناخت لذا می بینیم که معمولاً هدایای فرستادگان و هیأتهای نمایندگی را می پذیرفت و به برخی از هیأت ها هدیه می دادند ، همچنانکه روایت شده که آن حضرت به هیأت تجیب (به عنوان بهترین هیات اعزامی) هدایایی دادند[۵] .

علاوه بر اینها ، ابن سعد آورده که در عصر پیامبر چند خانه بزرگ پذیرایی از مهمانان خارجی در نظر گرفته شده بود ، از جمله خانه «رمله بنت حارث» و « دارالضیفان= مهمانسرا ) که برای این امر اختصاص شده بود .[۶]

اینک چند نمونه از سیره عملی پیامبر اسلام (ص) در تعامل و رفتار با سفرا و هیأت های نمایندگی غیر مسلمان :در مسند امام احمد بن حنبل آمده است : پیامبرزمانی که پس از دریافت خبر حمله رومیان، برای دفع آنها به منطقه تبوک آمده بود، با سفیر روم ملاقات کرد و به او چنین فرمود : تو سفیر ملتی هستی ، و بی تردید بر ما حقی داری (که تورا اکرام کنیم)  ولی زمانی نزد ما آمده ی که ما (به علت حضور در جبهه دفاع) تهیدست هستیم ،آنگاه عثمان بن عفان گفت : ای رسول خدا ، من جامه ای زربفت به او هدیه می کنم ، و صحابی بزرگوار دیگری نیز داوطلب شد و گفت : پذیرایی از او نیز به عهده من باشد .[۷] گاهی سفرای موجود در کشور اسلامی خارج از وظایف خود مطالبی می گفتند و بدین وسیله ناخشنودی مسلمانان را بر می انگیختند ، با این حال پیامبر(ص) اجازه نمی داد کسی متعرض آنان گردد ،روایت شده « مسیلمه بن حبیب » موسوم به « مسیلمه کذاب » در سال نهم هجری به پیامبر ایمان آورد و سپس به سرزمین خود رفت و در آنجا ادعای پیامبری می نمود ، در سال دهم هجری نامه ای به پیامبر به شرح زیر فرستاد : من دررسالت با تو شریک شده ام ، نیمی از زمین ازآن من و نیمی دیرازآن قریش،گرچه قریش متجاوزند. سفیران مسیلمه نامه را تسلیم پیامبر(ص) کردند ، حضرت رو به آنان کرد و فرمود : نظر شما چیست ؟ گفتند : با مسیلمه هم نظریم ، پس پیامبر فرمود : بخدا سوگند اگر این نبود که سفرا مصونیت دارند شما ها را گردن می زدم .[۸]

نمونه دیگر ، برخوردپیامبر با هئیت اعزامی از طرف نجاشی ، پادشاه حبشه است . بیهقی از ابو امامه روایت میکند که گفت : هیئت نجاشی ، وارد مکه شد وپیامبر خود برخاست و شخصاً از آنان پذیرایی کرد …[۹]

و بالاخره ، نمونه دیری از تعامل حضرت رسول اکرم (ص) با نمایندگان سفرا برخورد محترامانه آن بزرگوار با نمایندگان مسیحیان نجران است ، زمانی هیئت مذکور به حضور پیامبر رسید که مسلمانان در اوج قرت بودند و سرداران بزرگی همچون جعفر ابن طالب ، زید بن حارثه و عبدالله رواحه در جنگهای متعدد که بین مسلمانان و رومیان ، همکیشان هئیت نمایندگی مزبور به شهادت رسیده بودند با این حال پیامبر (ص) در برابر نمایندگان مردم نجران ، کمترین واکنشی نشان نداد بلکه آنان را به گرمی مورد استقبال قرار داد … [۱۰]

 

 رسول رسولی کیا – کارشناس ارشد قرآن و سیره

منابع :

  1. بیش از هفتاد هیأت نمایندگی . الرحیق المختوم ، المبارکفوری ، ص ۴۰۸ .
  • ختم پیامبران ، ج ۲ ، ص ۴۹۱ .

۳ . ابن کثیر ، البایه و النهایه ، ج۵ ف ص ۴۹ ، به نقل از ابن اسحاق .

  1. محمد حمید الله ، حقوق روابط بین الملل در اسلام ، ج ۱ ، ص ۲۶۵ ، به نقل از طبقات ابن سعد .
  2. محمد ابوزهره ، خاتم پیامبران ، ج ۳ ، ص ۵۱۴ .
  3. محمد حمید الله ، حقوق روابط بین الملل در اسلام ،ج ۱ ، ص ۲۷۲ به نقل از طبقات ابن سعد ، فصل و فود
  4. للام احمد ، المسند ، ج ۴ ، ص ۷۵٫
  5. البیهقی ، السنن الکبری ، ج ۹ ، ص ۲۱۱ .
  6. محمد ابو زهره ، خاتم پیامبران ، ج ۱ ، ص ۷۲۶ .

 

 

 

  1. محمد حمید الله ، حقوق روابط بین الملل در اسلام ، ج ۱ ، ص ۲۶۵ ، به نقل از طبقات ابن سعد .
  2. محمد ابوزهره ، خاتم پیامبران ، ج ۳ ، ص ۵۱۴ .
  3. محمد حمید الله ، حقوق روابط بین الملل در اسلام ،ج ۱ ، ص ۲۷۲ به نقل از طبقات ابن سعد ، فصل و فود
  4. للام احمد ، المسند ، ج ۴ ، ص ۷۵٫
  5. البیهقی ، السنن الکبری ، ج ۹ ، ص ۲۱۱ .
  6. محمد ابو زهره ، خاتم پیامبران ، ج ۱ ، ص ۷۲۶ .

۳٫دفتر مشارکت حوزه دانشگاه ، اسلام و حقوق بین الملل عمومی ، ج ۱ ، ص ۲۱۷ .

برچسب ها

رسول رسولی کیا

@نویسنده و مترجم @ آذزبایجان غربی - مهاباد @ شغل : دبیر آموزش و پرورش

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفا نظرات خود را با حروف کوردی یا فارسی تایپ کنید
نظرات حاوی مطلب توهین آمیز یا بی احترامی به اشخاص ، عقاید دیگران، و مغایر با قوانین کشور منتشر نمی شود
نظرات پس از تائید منتشر می شود
بستن